John wESLEY.

Aan Spurgeon's nagedachtenis.

I.

Het is eene onmogelijkheid het werken en streven van eene figuur als John Wesley, naar verdienste te waardeeren, wanneer men zich niet vooraf op de hoogte stelt van den tijdgeest, welke een man omringde, die letterlijk vervuld kreeg, wat hij-als wensch uitspreekt in een zijner hymnen:

sNeem niet vóór 't eind mijns levens, Heer! den arbeidslast mij van de schoudren!''

In het begin der i8e eeuw was het maatschappelijk, het staatkundig, het godsdiensrig en het letterkundig leven als 't ware verlamd, verdoofd, door algeheele afwezigheid van enthousiasme. . Alle loyauieit, die de levensadem is der rnonarchie was verdwenen; de vurige, aloude liefde voor de vrijheid was in de gemoederen der menschheid uitgebluscht; Puritein en Cavalier, waren in Engeland slechts klanken meer. De Tories waren wars van een koning, dien zij niet als »den Gezalfde des Heeren" konden beschouwen: de Whigs erkenden aUeen de Republiek als hun regeeringsvorm. De letterkunde was eene letterkunde des verstands, waaraan het gemoed vreemd bleef. Proza nam de plaats in der poëzie, koel verstand verdrong den warmen hartstocht, redeneering doofde de verbeeldingskracht. De dichter uit die dagen, wel verre van bezield te zijn met het goddelijk vuur, schreven louter betoogende, satirische, didadische, koude poëzie.

Ook uit het godsdienstig leven was alUeziel ontvloden. De kerk van Engeland bevond zich in eene valsche positie, en zij was zich dien toestand bewust. Men hoorde hare stem slechts dan, wanneer zij hare beginselen verkondigde, of hare vrees voor Rome kenbaar maakte. Zoo de godsdienst niet dood was, dan lag hij toch verzonken in een diepen slaap. Gelijk de prinses uit het tooversprookje lag hij als versteend, en wachtte op den held, die voorbestemd was hem weer in 't leven terug te roepen. Men preekte over het gewicht van deugd en zedelijkheid, en gaf in de plaats van de goddelijke, levende kracht des Evangelies, slechts een berekenend toespelen op belooningen en straffen.

Was het dus een wonder, dat in dien tgd ved ongeloof ontstond, dat voortsproot uit uitsluitend steunen op de zoogenaamde getuigenissen des Christendoms ? Alle klassen der maatschappij waren verdierlijkt in hunne uitspanningen, en ruw in hunne manieren. De ondeugd waaide brutaal en onverholen, naakt en zonder blos, te midden dier maatschappij rond.

De schilderwerken van Hogarth geven ons een beeld van de dierlijke uitspattingen en den poel van ongerechtigheden, waarin de menschheid lag gedompeld. Voorzeker is er in geen enkel tijdperk va^ Engeland's historie, dringender behoefte geweest aan een Elias, om het volk te redden van den afgrond, waarheen het blindelings voortholde. Doch met de tire des gevaars, was ook de redder daar.

Bij de beweging, welke Wesley op touw zette mist men de schilderachtige omlijsting der Hervorming of van het Puritanisme.

De Methodisten martelaars hebben hunne kroon niet verworven op schavot of brandstapel; geen moedige legerschaar beantwoordde hier het trompetges.jhetter van prins Rupert met psalmgezang: »Dat de Heer zich verheffe en zijne vijanden vcrplettere!" Toch doet de herleving van den godsdienst door Wesley bewerkt, in gewicht niet onder voor de beide haar voorafgaande godsdienstige renaissances.

Gelijk Saul tusschen de menigte, zoo steekt ook Wesley met hoofd en schouders tusschen zijne tijdgenooten uit. De namen van overwinningen, die het land eens verhieven op het toppunt van glorie, zullen lang vergeten zijn, wanneer het Methodisme nog met onuitsprekelijke dankbaarheid zal worden herdacht; en John Wesley door miljoenen zal vereerd worden, voor wie de namen van een Marlborough, of een Nelson onbekende klanken zijn.

John Wesley werd in 1703 geboren, en hij stierf in. 1791. Hij begon zijnen levensweg onder den laatsten Stuart, hij beleefde de vestiging der Hannoversche dynastie, de krijgsbedrijven en zegepralen van den zevenjarigen oorlog, en was getuige van de ramp dic aan Engeland zijne Araerikaansche koloniën kostte. Te midden van de stuiptrekkingen der Fransche Revolutie, werd hij van zijne taak opgeroepen.

De invloed van zijn vader, Samuel Wesley en nog meer die van zijne moeder, is in zijn karakter duidelijk waarneembaar. Als erfdeel kreeg hij van hen mee, een groote wilskracht, haat tegen legeeringloosheid, liefde voor orde, diep godsdienstig gevoel, en groote neiging tot de leerstellingen der High Church, die wonderlijk genoeg, gemengd was met een zucht naar afscheiaing van de eenmaal vastgestelde vormen. Samuel's ouders namelijk waren reeds Non-Conformisten, d. i., zij hadden zich geschaard onder diegenen, welke zich hadden afgescheiden van de kerk, die Staatskerk was geworden, bij de troonsher' stelhng van Karel II. Op de Non-Conformistenschool te Stoke-Newington scheen het den stoeren Samuel niet te bevallen; ten minste op een goeden dag was hij spoorloos verdwenen, en werd hij terug gevonden te Oxford, waar hij met de geringst denkbare middelen, zijne graden verwierf. Nauwelijks had men hem in een zeer arm en onherbergzaam oord eene predikantsplaats gegeven, of hij huwde, en een jaar later vinden we hem in zeer bekrompen omstandigheden, als man en vader terug. Hij zou hier echter wel vooruit zijn gekomen, indien hij zich niet had gekant tegen de instellingen van Jacobus den Tweede.

Doch steeds besteeg hij het preekgestoelte, om zijn weerzin tegen die instellingen lucht te geven: en hij deed het met den tekst naar aanleiding van de heldhaftige weigering van Sadrach, Mesach en Abednego, om het gouden beeld te dienen, dat door koning Nebucadnezar was opgericht. Hij schreef veel ten gunste van Willem III, en werd daarvoor beloond met de predikantsplaats van Epworth, op 't eiland Axholme, Hij was een streng en ietwat drifug en oploopend man, die niet .ontbloot was van eenige etterkundige gaven, doch die zeer weinig practische energie bezat. Wat zgn karakter betreft, was hij een echte stijfkop, zooals blijkt uit de volgende anecdote:

Toen hij ontdekte; dat zijne vrouw voortdurend weigerde »Amen" te zeggen op zijne gebeden voor Koning Willem III, zwoer hij, dat hij niet meer met haar wilde samenleven, zoolang zij hare weigering volhield. Hij ging heen, en bleef gedurende meer dan een jaar afwezig, totdat Willc'ms dood hem eindelijk van zijne gelofte ontsloeg, en hem naar de echtelijke woning deed terugkeeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen