Fata Morgana.

Amsterdam, 3 Mei 1895.

De vergadering der Moderne Theologen was-vroeger in ons goede land een gebeurtenis van gewicht.

Schier louter mannen van naam en invloed kwamen er saam, en deze mannen, huiswaarts gekeerd, oefenden ofïïcieele en overwegende macht uit in al de kerkeraden onzer groote steden.

Thans echter is dit allengs anders geworden.

Want wel komen de hecren nog saam, maar hun coryphëen zijn weggestorven, de bekende namen zijn verdwenen, jongere en minder bekende mannen hebben de plaats der oude helden van het woord ingenomen, en wie vroeger nauvvelijk meesprak, geldt er thans als een autoriteit.

Het is het tijdperk der epigonen, dat men is ingetreden.

Als gevolg hiervan zijn de vei-gaderingen dan ook minder bezocht. Ze missen het interessante van vroeger. Welstaanshalve neemt men er nog notitie van, maar ieder voelt toch, dat ze komen en gaan deze heeren, zonder maar ook een zweem van indruk achter te laten op het publiek.

Dit geeft aan heel de samenkomst iets mats en dors. Cats deze dingen aanziende zou allicht met zijn kreupelrijm gezongen hebben: > Het leveti is er uit en komt er nooit weer in "

En zonder nu in dien strengen zin deze vergaderingen voor dood te wUen verklaren, maken ze toch wel eenigszins den indruk van een samenkomst van firmanten, die zich zachtkens aan op de liquidatie van hun zaken voorbereiden.

Vooral dit jaar kwam dit daarin sterk uit, dat zelfs ofïïcieel de vraag was gesteld, waaraan toch de lage stand van theologisch leven onder de Moderne theologen was toe te schrijven.

Hierin lag reeds op zichzelf de erkenning van de Moderne theologen zelven, dat de belangstelling in de Moderne theologie onder hen afnam. En in het referaat over dat punt gehouden, kwam dan ook duidelijk uit, dat zij eveneens zelven erkenden, hoe het publiek van hun theologie minder dan vroeger notitie nam.

Hunrwaar^is niet gewild meer.

Ja, één hunner was zelfs eerlijk genoeg, om te erkennen, dat ze, oprecht gesproken, tot de conclusie waren gekomen, dat een Moderne geen theologie, als zoodanig meer had.

Men had nog philosophic, men had nog sociologie, men had nog psychologie, men had nog ethica, maar theologie had men niet meer.

De oprechtheid van deze erkentenis waardeeren we, en ze strookt geheel met hetgeen schrijver dezes desaangaande in zijn Encyclopaedie schreef.

Metterdaad, de Moderne theologie is ondergegaan, en daarentegen is uit de Nachtschool de Calvinistische theologie weer aan het opkomen.

Dat het nu hiertoe komen moest, lag in den aard der zaak.

Theologie onderstelt een bijzondere openbaring, en waar deze bijzondere openbaring geloochend wordt, smelt_^de philosophic ze in haar smeltkroes op.

Deswege was de Moderne theologie sterk, zoolang ze afbrak wat stond, maar werd klein en bleek ze met volkomen machteloosheid geslagen, zoodra ze zelf aan het bouwen begon.

Want wel verrees er een soort kaartenhuisje. Maar terwijl de Christelijke theologie die op het Concilie van Nicea haar oorsprong nam, haar gebouw reeds vijftien eeuwen zag schitteren, is dat Moderne kaartenhuisje geen vijftien jaren oud geworden, of het moest reeds verbouwd worden; en in dien lateren stand hield het geen tien jaren lang den storm van den tijd uit; om sinds nogmaals verbouwd, zoo ellendige figuur te maken, dat het allengs geheel bezweek.

In 1869 kwam er een lezing uit met den titel: De moderne theologie een Fata Morgana.

Tegen die lezing kwam men destijds als in een storm op.

Thans, vijfentwintig jaren later, geven de Moderne theologen op deze lezing de ongevraagde commentaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen