Captatio benevolentiae.

De redactie van de Tijd op ons artikel van de vorige week terugkomende, acht dat hetgeen wij over het vleiende in 's Pausen allocutie aan de Engelsche natie schreven, voorbij werd gezien, dat de Schrift alle vleitaal in den prediker verbiedt. Ze zegt er dit van:

Daarbij echter komt, dat wij recht meenen te hebben de woorden van hel blad niet enkel »van zijn standpunt", maar ook en vooral van het onze te beoordeelen. En dan zeggen wij'; de Paus treedt hier — ook den schrijver in de Heraut moet het duidelijk zijn — (te recht of ten onrechte, wij laten het voor het oogenblik in het midden) op in hoedanigheid van Christus' Plaatsbekleeder. Hij spreekt (in zijn eigen schatting ten minste ook voor de Heraut) als Opperste Priester en I^eeraar, die voor Zijn woord rekenschap heeft af te leggen aan Zijn Lastgever. Hij kent minstens even goed als Ds. Winckel en zijn mede-redacteuren s.a.\\ dt Herau het apostolische woord, dat in den prediker der Christelijke waarheid, »de taal der vleierij" als zijn ambt onwaardig veroordeelt (I ïhess. II:5). En de Heraut zou willen beweren dat, waar hij, in die omstandigheden, een man beschuldigt van, tegen zijn eigen gevoelen, dingen te prijken, die ganscli, niet prijzenswaardig zijn, eigenschappen te loven, die in zijn eigen schatting veeleer afkeuring zouden verdienen, — geen grievende beleediging tegen het karakter van zulk een man uitspreekt! Dat het hoogstens een peccadille geldt, welke, nu ja, zoo ernstig niet behoort te worden opgevat: .. Maar wat dan te denken van den ernst, die den heeren van de llerautzelf bij hun geestelijken arbeid bezielt? !...

In I Thess. 2 : 5 betuigt Paulus, dat hij nooit »met pluimstrijkende woorden heeft omgegaan."

Nochtans sprak deze zelfde heilige apostel op den Areopagus, blijkens Hand. 17 : 22 v.v., tot de Grieksche geleerden uit die dagen aldus :

Gij mannen van Athene! ik bemerk, dat gij alleszins gelijk als gudsdie'istiger zijt. Want de stad doorgaande, en aanschouwende uwe heiligdommen, heb ik ook een altaar gevonden, op hetwelk een opschrift stond: Den onbekenden God. Dezen dan, dien gij niet kennende dient, verkondig ik ulieden.

En later:

AVant in Hem leven wij, en bewegen ons, en zijn wij; gelijk ook eenigen van uwe poëten gezegd hebben: Want wij zijn ook zijn geslacht. Wij dan, zijnde Gods geslacht, moeten niet meenen, dat de Godheid goud, of zilver, of steen gelijk zij, , welke door menschenkunst en bedenking gesneden zijn.

Uit de vergelijking van deze beide Schriftwoorden blijkt, dat Paulus een spreken gelijk hij te Athene deed, niet onder de »pluimstrij kende woorden" opvatte, en dat derhalve ook bij de prediking des Evangelies zeer wel geoorloofd is, niet vleitaal, maar wel een captatio benevolentiae, d. i. een woord te spreken dat voor de hoorders vleiend is, en strekt om hen te winnen.

Daarbij qualificeerde ook Paulus én hun altaardienst voor den onbekenden Goden, én de uitspraak van een hunner dichters op een wijze, die hij niet zou gevolgd zijn, als hij op zichzelf én dien dienst én dien dichter had moeten beoordeelen.

En zoo nu ook heeft Leo XIII de Engelsche natie toesprekende, zich bediend van enkele voor Engeland vleiende uitdrukkingen.

Op zichzelf zou hier niets tegen zijn.

Maar de juiste maat en regel werd hierbij verzaakt, toen dit schrijven ook prees wat anders vaak niet alleen anders voorgesteld, maar tegengewerkt wordt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen