Voor Kinderen.

OVERGANG.

XXXVII.

Gedaan hebbende wat haar gevraagd was, wilde Geertje, nu de zaken weder zoo wat in orde waren maar vertrekken, doch de buurvrouw, terecht dankbaar voor de hulp haar verleend, toen zij zoo , , verbouwereerd" was, drong haar nog wat te blijven.

Door moeder werd St-Niklaas bedacht met een teug uit de tapkast in 't voorhuis, waarna hij afscheid nam, de heugenis van dezen avond met zich dragend.

De kinderen gingen ter rust, en toen zette de buurvrouw Geertje een en ander voor, dat ze haar dringend verzocht te willen gebruiken. Ook werd haar een „vrijer" vereerd, dat is een groote pop van koek, gelijk men die nog jaar lijks ziet. Maar vroeger waren ze veel mooier dan nu. Want de geheele pop was netjes in alle lijnen en geledingen verguld, wat heel sierlijk stond. Dit vergulden is later afgeschaft, omdat men, 't goud opetende, wat kwalijk te mijden was, ook iets naar binnen kreeg, dat in de maag niet thuis behoort. Vroeger waren er, dat merkt gij al, geen commissies om op de gezondheid van de menschen te passen, zoo als nu.

De vrijer en nog andere, haar vereerde zaken waren oorzaak, dat Geertje, al had zij er niet veel zin in, langer bleef dan zij gedacht had, en ook dat zij spraakzamer was dan gewoonlijk. Juist hierdoor echter werd het laat, wijlde huisvrouw telkens weg moest om de gasten te bedienen, die een borreltje kwamen drinken, en ter eere van St.-Niklaas misschien wel twee. Want er zijn in ons land altijd menschen ge weest en ze zijn er nog, die meenen, dat elk feest een opwekking is om te drinken of meer te drinken dan gewoonlijk — en dan geen water en melk. Nu is dit laatste zeker geen drank op een feest, maSr toch zeker tienmaal beter te gebruiken, dan dronken te worden in wijn, wat Gods Woord nadrukkelijk veroordeelt.

Al pratende kwam de vrouw uit het wijnhuis te weten, in wat omstandigheden voor het uiterlijke Geertje verkeerde. Van dankbaarheid vervuld voor den dienst haar bewezen, liet zij haar gedachten gaan, Menschen van haar beroep hebben meestal veel en velerlei kennissen, en zoo duurde het dan ook niet lang of de vrouw zeide:

„Ik geloof dat ik wat voor je weet. Kom morgen maar eens even aan.”

Geertje stond op om te vertrekken, toen zij de torenklok der Oude kerk hoorde spelen. Zij luisterde: Zij hoorde 't half elf slaan, een heel laat uur voor dien tijd. Haastig wilde zij voortgaan maar de vrouw zei zeer wijs:

„Neen, ik ga even met je mee. Op St.-Niklaas zal geen mensch 't zoo kwalijk nemen, als je wat laat thuis komt, maar 't is hier geen buurt om zoo laat alleen te loopen voor een meisje. En 't Gasthuis is zoo ver niet.”

Zij sloot den winkel en beiden gingen de straat op. Nauwlijks echter waren zij 't Walenpleintje voorbij, waar de Fransche kerk stond en nog staat, of een man trad op hen toe. Verschrikt week Geertje op zij, maar de man sprak gebiedend: „Sta!" en Geertje bemerkte toen, dat hij een sabel droeg. Tegelijk liet hij een ratel snorren, die hij in de hand droeg, en zij begreep nu, dat zij den nachtwacht voor zich had, wiens „hallef ellef heit de klok, hallef ellef!!" — zij zoo pas had vernomen.

„Wat beduidt dat pak, dat jelui daar draagt? " vroeg hij barsch, „weet je niet dat het na tienen is.”

Om tien uur moet de lezer weten, begon de nachtwacht zijn taak, volgens het oude kinderdeuntje:

„Als de klokke tien uur slaat. Komt de ratelwacht op straat.”

Liep iemand na tienen met een pak, dan had de nachtwacht recht hem aan te houden, en mee te nemen naar 't wachthuis, daar het_ gedragene wel van diefstal kon afkomstig zijn. De man deed dus hier zijn plicht; alleen ging hij wel wat al te ver. Dat bracht hem de juffer uit de Halsteeg onder 't oog, door te zeggen:

„Maar wacht! Is 't wonder, dat we op St.-Niklaas met een pakje loopen? Daar zit een vrijer in.”

De nachtwacht betastte het pak en scheen half overtuigd, terwijl hij vroeg:

„Waar moet jelui heen? ”

„Naar 't Gasthuis.”

Dit antwoord scheen onzen wacht te bevredigen. Hij liep mee, tot hij het tweetal voor 't Gasthuis zag stilhouden, en hij aan de zware bel hoorde trekken. Toen keerde hij om en ging zijn „huisje" binnen. Die huisjes stonden aan den waterkant, en waren juist zoo groot, dat twee menschen er zittende net in pasten, als de bovendeur een eindje openbleef^ In den winter kon de nachtwacht zich in dit huisje, als 't koud was, warmen bij een kolenvuur. De middelen om dit te verkrijgen, vond hij in een soort van belasting, die de burgerij verplicht was hem te betalen, en die voor heel den winter enkele stuivers bedroeg. Quitantie gaf de wacht er niet v^n, maar hij teekende op de deur of den muur van het huis een B, d. i. de eerste letter van „betaald". Kwajongens mochten voor de grap soms een B schrijven waar nog niet betaald was, de nachtwacht viel niet te misleiden. Wilde iemand echter niet betalen, dan kon hij ook volstaan met 's avonds een |urf te geven. De man verscheen dan 'ielf roe­ pende: „De wacht om een turrevie" — dat hij dan ook kreeg. Was hij niet in 't huisje, dan deed hij de ronde, en riep, al ratelend uit, hoe laat het was: Heel gemakkelijk voor wie dit 's nachts wou weten.

Net als de vergulde poppen is ook de nachtwacht jaren geleden afgeschaft.

Den volgenden middag begaf Geertje zich weder naar de Halsteeg, na eerst de boodschap verricht te hebben, die gisteravond was ongedaan gebleven. Zij had dien nacht weinig geslapen, wat na zoo velerlei en vreemde lotgevallen begrijpelijk was. Doch des te meer had zij den Heere God gebeden, haar wegen te leiden en, kon het zijn, haar den weg aan te wijzen, om met eere haar brood te verdienen. Wel vond zij 't niet aangenaam, daartoe de wijnhuisvrouw noodig te hebben, doch zij wist ook, dat de Heere God alles in Zijn hand heeft, en niet juist altijd die middelen gebruikt, welke wij de beste achten.

De kroeghoudster bleek ook een houdster van haar woord. Op 't afgesproken uur stond zij gereed en gekleed. Haar oudste kind, de bengel, kreeg last om haar te roepen, als er „volk" mocht komen. „We gaan naar „'t Smeerenburger HoQe, " zei moeder, „je weet wel, hier vlak bij.”

Ze wandelden de Halsteeg uit, de Doelenstraat door — de Oude — en gingen toen den Oudezijds-Achterburgwal op. Er was ook een Oudezijds-Voorburgwal en evenzoo twee Nieuwezij ds. Deze lange namen worden begrijpelijk, als men bedenkt wat een burgwal is, namelijk een vestingwerk, gelijk Amsterdam die bezat, daar 't een vesting was.. De hier bedoelde burgwallen dagteekenden echter uit veel vroeger dagen, en lagen reeds toen, net als nu, midden in de stad. Door den Oudezijds-Achterburgwal heen; en de Nieuwezijds-Achterburgwal (thans de Spuistraat) terug te loopen, maakt men een wandeling rondom 't oude Amsterdam, nu drie eeuwen geleden. De stad ligt aan beide zijden van den Amstel; oostelijk vindt men de oude, westelijk de nieuwe zijde, Aan deze laatste kan men van burgwallen en grachten niets meer herkennen, wijl het water is gedempt. Aan de oude zijde waar 't nog bestaat, is de Achterburgwal zeer smal, en wijst op den tijd toen er nog geen rijtuigen gebruikt werden. De nieuwe burggrachten liepen aan den IJkant in elkaar op een plek, die de Amsterdammers „het eind van de wereld" noemden; want daar hield de stad op.

CORRESPONDENTIE.

N. te H. Ook uw vraag hopen we zoo spoedig mogelijk te beantwoorden. HOOGENBIRK.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen