Uit be Pers.

Het Tijdschrift zoor Gereformeerde Theologie brengt ons ditmaal, behalve de recensies en een keurig opstel van Ds. Fernhout, over Appelius' Doopleer, ook een referaat van Ds. Doorn over het belang van de Exegese voor de Bediening van het Woord.

Dit laatste onderwerp is van actueel belang, en we nemen er daarom dit onderstaande uit over:

De Exegese is eene dienende zuster, die tot taak heeft, den juisten zin van het geschrevene te vertolken. Zij duikt in de wateren en brengt de parelen, die op de diepte liggen verscholen. Zij doet dit door middel van grammatischen. historischen arbeid. Zij let op den zin en de beteekenis van ieder woord, gaat het verband na, waarin de tekst voorkomt, let bij de verklaring der deelen op de analogia sbriptürae teschoiiwt ieder schriftwoord in verband met den organischen samenhang van het geheel Zoo levert zij stof voor predikinff, zoo haalt zij de goudkorrels op uit het Woord

Zij speurt na, wat de schrijver dacht bij 't schrijven maar tracht ook den verborgen zin der Schrift te vatten Dat er zulk een verborgen zin in des Heeren Woord ligt zal door niemand worden ontkend Zegt Paulus niet in Gal 4, spre kende van de twee zonen, een uit de dienstmaagd en een uit de vrije, dat dit dingen zijn, die een andere beduiding hebben?

Zulk een verborgen zin bestaat immers ook bij de geschriften van die mannen die verre boven hunne tijdgenooten stonden; Shakespeare, Schiller en Goethe hebben als bij geniale intuïtie dingen gezegd, waarvan de diepte door hun zienersoog niet werd gepeild Die verborgen keursteenen moeten in des Heeren Woord door de exegese opgezocht, niet om nu maar te spelen op het klavier der phantasie Zulks ware een zondig en onheilig werk. Valt er geen licht op dien mystieken zin, dan kan de exegese dien er niet uithalen, dan heeft het den Heiligen Geest niet behaagt ons dat te verschaffen, of ook, dan zit er eenvoudig geene diepere beteekenis achter verscholen Overigens is en blijft het de taak der exegese om uit het Schriftwoord consequenties te trekken, om het pad der logische gevolgtrekking te bewandelen, uitgaande van de gedachte, dat de auctor primarius de portee van Zijn Woord, de draagkracht Zijner uitdrukkingen, volkomen kende Het is haar taak om naar vaste Symbolische wetten in de Hermeneutiek aan te geven het Schriftwoord te ontleden, wanneer dit noodig mocht zijn Wie over den brandenden braambosch zou prediken, zou zondigen, zoo hij bij het vuur niet eene heenwijzing zag naar de verdrukking van het Israëlitische volk, zoo hij bij het niet verteren van den braambosch niet zag de trouw en de genade Gods, in de bewaring van Zijn Volk Het is de taak der exegese om te letten op de typiek des Woords, gelijk Calvijn in zijne predicatien ons ook daarin een exempel is.

Is de exegese dus van hoog belang voor de Bediening des Woords, omdat zij den zin en de meening des Geestes tracht te kennen, zij bewaart teven, voor eenzijdigheid in de prediking

Wij menschen loopen allen gevaar voor eenzij dtgheid. Eenzijdigheid is de vrucht van beperktheid van blik, toont gebrek aan harmonische ontwikkeling Eenzijdigheid werkt altoos schadelijk en toch slaat de balar s zoo lichtelijk naar deze of gene zijde over zoodat wij elkander wel mogen herrinneren aan de woorden: »het schaaltongetje moet in 't midden blijven staan ”

Eenzijdigheid in de prediking werkt zeer nadee lig voor de gemeente, leidt af van de zuiverheid des Woords; gelukkig wie daarom in de exegese eene trouwe gezellin vond in de voorbereiding voor zijn. dienstwerk Echte exegese, dus zulk eene die zich niet uitwendig maar inwendig gebonden gevoelt, zal nooit den schrijver laten zeggen, wat hij heeft moeten zeggen, maar wat hij zegt Wel moet, zooals wij opmerkten, de tekst worden opgevat in het organ sch verband, wel moet gelet op de ana logia fidei, maar nooit mag de exegeet ter wille van zijn dogmatisch systeem eene verklaring geven, die niet uit zijn tekst is genomen; men mag i; e diamanten van Gods Woord niet zoolang slijpen tot ze pasklaar zijn voof het snoer dat ons bekoort. Zeker, er loopt een gouden draad door de Schrift en er is eenheid in het Woord Gelijk de lijnen van den Dorischen kolom schijnbaar loodrecht loopen, maar toch in werkelijkheid neigen naar een punt, zoo is er overeenstemming in de uitspraken van Gods getuigenissen Men zij echter voorzichtig en make die zelf nooit door afzonderlijke Initspraken geweld aan te doen Er kan een eenzijdig redeneeren zijn van uit het organisme der Schriften, terwijl men voor de afzonderlijke teksten te veel het oog sluit Feitelijk kan er tusschen wat wij noemen de leer der Schrift en de afzonderlijke uitspraken, nooit dualisme zijn, mits die leer der Schrift gebaseerd zij op de afzonderlijke uit spraken van t Woord, op de vergelijking van Schrift met Schrift.

Er kan evenwel ook een eenzijdig redeneeren zijn met voorbijzien van andere schriftuurplaatsen, door alleen op een punt te staren Dan wordt dieeene tekst een basis van operatie, dan moet de verklaren van het tekstwoord zich voegen in het knellend menschelijk juk, de waarheid wordt gerijgd in het keurslijf der menschelijke wijsheid, dan wordt het Woord niet bediend. Wanneer de dienaar des Woords arbeidt volgens vaste exegetische methode, ziende op het woud, maar ook ziende op de boo men, dan wordt dit gevaar vermeden Wie rekening houdt met wat de Schrift is en wil zijn, zal de klip der eenzijdigheid ontzeilen. Den Pool mysticisme ontwijkt hij, de ijsvlakte scholasticisme wordt dan niet betreden Er moet gelet op het eigenaardig karakter der Schriften. Gods Woord spreekt tot verstand en hart, alle eenzijdigheid is eene miskenning van den rijkdom des Bijbels, toont gebrek aan diepte. De H. S. heeft eene religieus ethische bestemming en wie haar uit dat oogpunt beschouwt, die zal zich niet verliezen in s holastieke spitsvondigheden. Echte exegese, dus zulk eene die een oog heeft voor de straalbreking van het Woord op alle terreinen, op het leven des harten als op het terrein des verstands, op ziel en geweten, behoedt ons voor het betreden van een eigen gekozen spoor

Is eenzijdigheid eene groote vijandin waartegen door goede exegese kan gewaakt, het hoog belang der uitlegkunde komt ook daarin uit, dat alzoo tegen het Subjectivisme wordt gewaakt Verstaat ons niet alzoo, alsof wij meenen, dat de predikatie dan op een leest moet zijn geschoeid, zoodat het persoonlijke in den prediker onderdrukt moet worden Integendeel. »Ken u zelven" is de spreuk, die vooral met het oog op den kansel in beoefening moet worden gebracht, zoodat een ieder heeft te letten op zijn aanleg, zijne gaven, hem door God verleend Uniformiteit zou ook in dezen zeer schadelijk werken, de mensch en de prediker zijn één en kunnen niet gescheiden worden, tenzij natuur en waarheid het bedehuis ontvlieden. Daar is echter een Subectivisme dat zich openbaart in willekeur, in valsch vernuft. Wiet met het opzoeken van den mystieken zin der H S niet zeer ernstig te werk gaat, zou daar onwillekeurig in vervallen. Origines staat voor ons als een baken in zéè • Subjectivisme leidt tot bandeloosheid, de H S. wordt dan overgeleverd aan individualisme Zoo wordt niet de eeuwige waarheid Gods gebracht, maar de vrucht van menschelijke phantasie Zulk een arbeid is in zekeren zin oneerlijk, men laat den Bijbel geen recht wedervaren.

Wordt de exegese opgevat als eene dienende zuster, die volgens vaste regelen, in de hermeneu tiek neergelegd, zich beweegt, dan bestaat voor zulk eene dwaling geen gevaar. Uitlegkunde is anders dan uitlegkunst. Wel moet de prediking een kunstwerk zijn, zoodat de homiletische aesthe tiek recht van meespreken heeft, maar de pastor bewege zich bij de verklaring der Schriften niet op het terrein van het verbeeldend vermogen. Hij ga te werk volgens vaste wetten Historische, grammatische en theologische uitlegging der deelen moet voorafgaan. Zoo worden de verschillende bouwstoffen verzameld. Dat multa moet tot mul tum verwerkt, het gebouw moet opgetrokken tot de kroonlijst aller oogen boeit Daartoe zij hij synthetisch werkzaam en late zich niet weerhouden uit vrees voor mottoprediking Zoo komt er eenheid in de preek.

De juiste harmonie blijft ook hier het uitnemendste. Geen exegese die den denkarbeid er reflectie te niet doet, maar evenmin een saamvatting der waarheid, die de Schriftuitspraak feitelijk op zij zet.

Vooral echter met het oog op de prediking kan er niet genoeg op worden aangedrongen, dat elk prediker het Schriftwoord, dat hij brengt, in al zijn diepte doorzie, in volle klaarheid voor de gemeente doe schitteren, en in zijn beteekenis voor het heden toepasse.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen