Goede hope.

Nu de meeste classicale vergaderingen zich over de zaak der opleiding hebben uitgesproken, kan reeds een voorloopig oordeel worden geveld, hoe de kerken over het aangeboden Concept-contract denken. En dan mag met dankbaarheid geconstateerd worden, dat verreweg de groote meerderheid der kerken geen principieele bedenkingen tegen het Concept-contract heeft, maar van harte zou wenschen dat de Generale Synode op het aangeboden compromis kon ingaan.

Dat verschillende classicale vergaderingen, onder den eersten indruk van den storm, die te Utrecht opstak, en verschrikt door allerlei onjuiste geruchten omtrent subsidie, staatsinmenging in de zaken der kerken enz., aarzelden om bij de Generale Synode aan te dringen op de aanneming van het Concept-contract, was volkomen te begrijpen. Maar het gaat niet aan om deze dassen daarom als tegenstanders van het Concept-contract voor te stellen. Integendeel, wanneer ik verklaar, dat ik ter wille van anderen de aanneming van een voorstel niet durf aanraden, dan ligt daarin van zelf opgesloten, dat ik voor mij zelf tegen dit voorstel geen bezwaar heb. Het was dan ook weinig minder dan misleiding, toen de oppositie het ging voorstellen, alsof al deze classicale vergaderingen zich tegen het Concept-contract hadden verklaard. Trouwens, zulke onjuiste voorstellingen werken het omgekeerde uit van wat men hoopt en bedoelt. Reeds nu gaan er in verschillende dezer dassen roepstemmen op, om op het genomen besluit terug te komen. De Gereformeerde kerk te Rotterdam B gaf in dit opzicht reeds een goed voorbeeld, door bij haar zusterkerken er op aan te dringen, op een buitengewone classicale vergadering te verklaren, dat de classis Rotterdam in haar meerderheid tegen het Concept-contract geen bezwaar heeft. En ongetwijfeld zullen, wanneer één classis openlijk den moed heeft, te erkennen, dat men uit te ver gedreven bezorgdheid een besluit nam, dat feitelijk een verkeerden indruk naar buiten heeft gemaakt, meerdere dassen volgen. De scherpe verklaring van de protesteerende broederen, dat de Generale Synode in elk geval doortastende maatregelen moet nemen; dat bestendiging van den bestaanden toestand onmogelijk is, en liefst alle verband met de Vrije Universiteit moet verbroken worden, wanneer deze niet bereid is haar Theologische Faculteit prijs te geven; heeft de oogen geopend voor de gevaren, aan een halfslachtige positie verbonden. Het is thans geen tijd meer om te schipperen of te plooien. Er moet kleur bekend worden, of men voor of tegen het compromis is. Wie hiervoor terugdeinst uit vrees voor scheuring in de kerken, werkt juist op zeer bedenkelijke wijze het gevaar van scheuring in de hand.

Het tweede feit, waarmede men rekening moet houden om den toestand juist te beoordeelen, is het groot verschil in getalsterkte, dat door de ongelukkige indeeling onzer kerken bij de verschillende classes en Synodes gevonden wordt. Frieslanden Zuid-Holland hebben elk 135 kerken, terwijl Noord-Brabant en Limburg, Zeeland, Overijsel en Drente saam 161 kerken hebben. Classen als Sneek, Dokkum en Amsterdam hebben elk bijna evenveel kerken als de geheele provincie Noord-Brabant. De kerk van Amsterdam alleen heeft tweemaal zooveel leden als alle kerken in Noord-

Brabant saam. En desniettegenstaande telt Noord-Brabant drie dassen en brengt het 4 stemmen uit op de Generale Synode, terwijl de kerk van Amsterdam alleen vertegenwoordigd is op de classis Amsterdam. Natuurlijk zijn deze verhoudingen ongerijmd en zal hierin vroeg of laat verandering moeten komen. Een Generale Synode moet ook in haar samenstelling een getrouw beeld zijn van de werkelijke verhoudingen in onze kerken. Dat thans ter Generale Synode provincies als Drente, Overijsel, Noord-Brabant en Utrecht evenveel stemmen uitbrengen als Zuid-Holland en Friesland, is een anomalie. Vroeger, toen elk dezer provincies een souverein gewest vormde, kon de indeeling der kerken niet anders gemaakt worden. Maar nu deze provinciale autonomie op staatkundig gebied alle beteekenis verloren heeft, is er geen enkele reden om op kerkelijk gebied deze indeeling te handhaven. Ons kerkelijk leven zou daardoor op den duur in een zeer bedenkelijk spoor worden geleid. Een zeer kleine minderheid in de kerken kan, zooals thans de vertegenwoordiging onzer kerken ter Generale Synode geregeld is, aan de overgroote meerderheid haar wil voorschrijven. Deze toestand is op den duur onhoudbaar. Ter Generale Synode zal dan ook zeer ernstig met dit feit rekening moeten gehouden worden, en bij de vraag, ivat de kerken willen in haar overgroote meerderheid, de stemmen der verschillende provincies niet alleen geteld, maar ook gewogen moeten worden.

Rekent men met de beide hier genoemde feiten: i». dat vele classicale vergaderingen geen principieel bezwaar hadden tegen het Concept-contract, maar alleen ter wille van de dissentieerende broederen de aanneming op dit oogenblik ontrieden; 20. dat de verdeeling onzer kerken in classes en provinciale synodes allerminst overeenstemt met de werkelijke getalsterkte der kerken; dan kan men een poging wagen om bij benadering vast te stellen, hoe de meerderheid der kerken over de zaak der opleiding denkt.

Van beteekenis is het feit, dat de beide provincies Friesland en Zuid-Holland, die saam bijna de helft onzer kerken omvatten, zich zoo goed als eenparig voor de aanneming van het Concept-contract verklaard hebben. In l'riesland bleek behalve op de classis Leeuwarden, die nog onder den indruk der protest-meeting te Utrecht gehouden werd, op niet ééne classicale vergadering een belangrijke minderheid tegen het concept te zijn. Op verreweg de meest classicale vergaderingen werd het concept met algemeene of bijna algemeene stemmen aangenom.en. En hetzelfde verschijnsel herhaalde zich in Zuid-Holland; ook daar heeft niet één classis het Conceptcontract verworpen en alleen de classis Rotterdam dorst om utiliteits-redenen de aanneming niet aanraden. De twee sterkste provincies, waar ons kerkelijk leven verreweg het rijkst tot ontwikkeling kwam, hebben dus reeds met groote eenparigheid zich voor het Concept-contract verklaard. Ook in de provincies Utrecht en Gelderland bleken tot dusverre alle classicale vergaderingen, met uitzondering van één classis, voor het Concept-contract te zijn en mag dus verwacht worden, dat de provinciale Synodes in dien geest aan de Generale Synode adviseeren zullen.

Even beslist als dit viertal provinciën, waarin zich 372 kerken bevinden, dus meer dan de helft van alle kerken saam, voor het Concept-contract bleek, was er een principieele oppositie tegen het Conceptcontract in de provincies Groningen en Overijsel. In Groningen heeft slechts één classis het Concept-contract goedgekeurd, in Overijsel niet een. Toch dient ook hier natuurlijk onderscheid gemaakt. De classis Deventer sprak zich niet principieel uit, maar achtte alleen de aanneming niet raadzaam. En in de provincie Groningen zou zeker uitkomst een andere zijn, wanneer de beslissing thans nog moest genomen worden.

Bij de overige provincies staan de kerken meer gedeeld. In Zeeland bleken twee dassen principieel bezwaar te hebben; een classis verklaarde zich voor, terwijl de beide andere dassen geen principieele bedenkingen hadden, maar alleen vreesden, dat de kerken thans voor deze oplossing nog niet rijp waren. Evenzoo staat de zaak in Drente, waar de helft der dassen voor de aanneming van het concept is, en in Noord-Brabant, waar van de drie dassen slechts éen principieel zich tegen verklaarde. In Noord-Holland hebben de meeste classicale vergaderingen nog geen beslissing genomen, maar zijn we wel ingelicht, dan zullen ook hier de meeste invloedrijke dassen blijken geen principieel bezwaar tegen het concept te hebben. Hoe de provinciale synodes in dit viertal provinciën ten slotte beslissen zullen, is natuurlijk vooruit niet te zeggen, maar er is toch grond om te vermoeden, dat geen dezer synodes aan de Generale Synode verklaren zal, dat het Concept-contract om principieele redenen te verwerpen is. En zelfs wanneer een kleine meerderheid hiertoe besluiten mocht, dan zal de minderheid zeker niet nalaten van haar afwijkend gevoelen de Generale Synode in kennis te stellen.

Dit kort overzicht van den stand der zaken toont, dat er alle reden is voor de voorstanders van het Ccncept-contract, om goede hope te hebben. De oppositie, die om principieele, zakelijke en practische bezwaren het Concept onaannemelijk wilde verklaren, bleek op de classicale vergaderi.ngen niet van . grootpn invloed te zijn geweest. De conclusies van de Utrechtsche protest-vergacering werden bijna nergens in dien vorm overgenomen. Het dwaze plan, dat de Generale Synode een contract zou sluiten met de Vrije Universiteit, waarbij deze haar Theologische Faculteit zou prijsgeven en de Theologische School te Kampen voortaan als eenige opleidings school voor de predikanten zou laten dienst doen, vond, naar ons bekend werd, slechts bij één classis steun. Indien de dassen, zonder door vrees voor oppositie, subsidiebezwaar enz. geïnfluenceerd te zijn, zich geheel vrij over het Concept-contract hadden kunnen uitspreken, dan zou gebleken zijn, dat in heel ons land nog geen twaalftal dassen van de vijftig, het Concept-contract om principieele redenen verwerpelijk achtten. Hoe Prof. Noordtzij in De Bazuin schrijven kan, dat .thans reeds vaststaat, dat het Concept-contract door de kerken verworpen is, zal wel voor een ieder een raadsel zijn. Integendeel staat thans reeds vast, dat de overgroote [meerderheid der kerken van harte begeeren zou, dat de Generale Synode, door het Concept-contract aan te nemen, aan den twistappel in den bDezem der kerken een einde maken kon.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen