Buitenland

Duitschland. Dr. Zahn herdacht.

Het slotartikel van Dr. Funk over Dr. A. Zahn in de Reformirte Kirchenzeitung stelt ons den overleden leeraar voor als Theoloog. De Godgeleerdheid bestond volgens Dr. Zahn in: „De kennis van Gods werk, van Gods woord, van Gods eer in tegenstelling met 's menschen werk, 's menschen woord, 's menschen eer." En ook „in het vermogen om de goddelijke waarheid tegen de tegenstanders te verdedigen." Toen hij tot die erkenning gekomen was, werd zijn leven een voortdurende krijg fegen de Pelagiaansche, Arminiaansche, Kantiaansche leertypen die bijna door allen in Duitschland gevolgd worden, en tegen de nieuwere Theologie die gissingen en onderstellingen huldigt. Deze laatste was volgens hem een den hemel bestormende, menschvergodende, het heiligdom Gods ontwijdende, door en' door afgodische wetenschap De leer van de feilloosheid en van het absolute gezag der Heilige Schrift en de leer van de Souvereiniteit der genade, waren de hoofdpunten zijner leer en tegelijk ook het pantser waarmede hij zich in den godgeleerden strijd wierp. Vooral verdedigde hij de leer van de rechtvaardigheid door het geloof alleen, waarbij hij den nadruk legde op de toerekening van Christus' gerechtigheid. Hij zeide in zijn boek Een winter in Tubingen: „Hier leeren wij ook het wezen der rechtvaar digingsleer verstaan: zij is louter de daad van een Goddelijke uitspraak, die op grond van een volkomen offer geschiedt en die de godde loozen alleen om der wille van dit offer recht vaardig "verklaart, dat wil zeggen, uitspreekt, dat hij in overeenstemming met^de eischen der wet is". Voorts: „Noch de bekeering noch de heiligmaking werken iets bij de rechtvaardigmaking uit, ofschoon deze haar begeleiden". Als men eenige medewerking aanneemt brengt men de geloovigen mede onder de wet: „In den wil en het werk van Christus zijn allen voor de eeuwigheid volmaakt, die geheiligd worden. Aan dit werk van Christus is niets meer toe te voegen".

Wij mogen dankbaar zijn dat de Heere ook dezen getuige verwekte. Doch wij kunnen niet nalaten er aan toe te voegen, dat wij voor ons voor de Duitsche Gereformeerde kerken gaarne gezien hadden, dat Dr. A. Zahn's bUk wat ruimer geweest was; of liever, dat hij minder uitsluitend al zijn kracht gewijd had aan het weder verdedigen van de leer der rechtvaardigmaking gelijk die door Luthei en Calvijn was voorgesteld. De fout van Dr. Zahn was naar onze overtuiging, dat hij aan het door Dr. Kohlbrugge geweven kleed is blijven plukken; hij had, dunkt ons, op het door den Êlberfeld schen leeraar opnieuw blootgelegde fundament moeten voortbouwen. Dan had hij de reformator der Duitsche Gereformeerde kerk kunnen worden, terwijl hij integendeel gebracht werd tot de uitspraak: „eene reformatie kan niet meer baten, "

Noorwegen. De moderne Theologie in het land der Noren.

Het is opmerkelijk dat in Noorwegen tot voor korten tijd de moderne Theologie geen merkbaren ingang gevonden heeft. Hiertoe droeg het gezag der oude Theologische faculteit bij en ook de in de gemeente gewortelde Luthersche orthodoxie. Het kerkelijk leven van het v-olk draagt het stempel van de opwekking waartoe eenmaal Hauge den stoot gaf. Hans Nielsen Hauge arbeidde in het laatst der i8de en in het begin der 19de eeuw in Denemarken, maar vooral in zijn geboorteland Noorwegen; hij was een koopman, die zich ten taak stelde, ook door geschriften het rationalisme te bestrijden en de noodzakelijkheid van wedergeboorte en geloof op den voorgrond te plaatsen, daarbij de voortdurende genadewerking des Heiligen Geestes als vereischte voor een Godzalig leven stellende. De volgelingen van Hauge bleven de Luthersche kerk getrouw. Het is opmerkelijk, dat het Noorweegsche geestelijk leven van eene eeuw nog steeds het stempel vertoont, dat Hauge er door zijn arbeid op gezet heeft. Daar ook de opwekking die vijftig jaren latir van kerkelijke zijde en wel van den hoogleeraar Johnssen, uitging, een nationaal Luthersch karakter droeg, vooral op de jonge predikanten invloed uitoefende, en zich over het geheele land verspreidde, zoo is het ook daaruit te verklaren, dat de moderne Theologie in Noorwegen schier geen aanhangers vond.

Met den hoogleeraar Johnssen arbeidde de niet minder invloedrijke hoogleeraar Gaspari gedurende een halve eeuw aan de opleiding der aanstaande dienaren des Woords. Met hem werkten ook de bisschoppen Heuch en Bugen. Alleen Petersen nam een afzonderlijke positie in. Deze hoogleeraar vond wel dat er gevaar voor de kerk des Heeren in de „moderne Theologie" stak, doch hij wilde het oog niet sluiten voor de „waarheidsmomenten" (? ) die er in deze „Theologie" gevonden werden.

Nu zijn al die mannen weggenomen, en nieuwe krachten, ten deel jonge, namen hunne plaats in. En nu is het merkbaar dat de Ritschliaansche Theologie en de Oud-Testamentische critiek haren invloed laten gevoelen. Het gevolg is dat men in menige gemeente zich niet meer met de leer van den predikant kan vereenigen, vooral als hij een andere opvatting heeft van de inspiratie der Heilige Schrift dan de belijdenis der kerk. Reeds voor eenigen tijd moest de bisschop Heuch den predikant Broekman aanvallen, omdat hij in een geschrift de leer der rechtvaardigmaking vervalschte, doordat hij de rechtvaardigmaking van de heiligmaking afhankelijk stelde.

Al protesteerden Heuch en zijn geestverwanten er tegen, dat zij baanbrekers voor het rationalisme genoemd waren, toch houden wij er ons van overtuigd, dat deze mannen niets anders doen dan datgene wat eeuwenlang het fundament der Noorweegsche kerk geweest is, omverhalen.

Gelukkig dat hierbij kan gevoegd worden, dat de gemeenten over het algemeen aan de zijde van den hoogleeraar Heuch stonden en nog staan. Mocht dit nog lang zoo blijven. Als de kerken pal staan, dan kan eene leer die men van de Universiteit in de gemeente zoekt in te dragen, geen postvatten. Maar met dit al is het bedroevend, dat ook in het orthodoxe Noorwegen de strijd is ontbrand en de moderne Theologie voor de kerkmuren staat om er binnen te dringen, ja ten deele daarin door het optreden van enkele predikanten reeds zekere positie heeft weten te verkrijgen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen