De nederlaag door de

Amsterdam, 8 Februari 1907.

De nederlaag door de sociaal-democraten bij de jongste Rijksdag-verkiezingen in Duitschland geleden, is een moedgevend teeken.

Op Duitschland was de hoop der socialisten gevestigd.

Daar werkten hun knapste koppen, hun mannen van het intellect. Daar waren ze in alle groote steden, de centra der beschaving, reeds de baas. Daar vormden ze numeriek reeds de sterkste partij in het land. Daar bracht elke nieuwe verkiezing hen met reuzenschreden vooruit. Gelukte het hun de boerenbevolking om te zetten, dan zou na korter of langer tijd de meerderheid in het parlement aan hun zijde staan en zij de macht in handen hebben. En als eenmaal het groote en machtige Duitsche rijk zoo voor het socialisme gewonnen was, zouden de andere staten van Europa goed of kwaadschiks wel volgen.

Die stoute droom wordt thans voor 't eerst verstoord. Vergelijkenderwijze ging het socialisme niet voor-maar achteruit. De snelle groei hunner partij hield op. Niettegenstaande de Regeering den strijd aanbond tegen het Centrum en de socialisten, kwam het Centrum ongedeerd uit de worsteling en won zelfs aan kracht. Maar het socialisme moest het gelag betalen. Het verloor niet alleen tal van zetels, maar de raiddenstof, de lauwe onverschillige kiezers, die anders thuis bleven, kozen beslist tegen het socialisme.

De nederlaag der socialisten wordt dan ook door hun eigen organen volmondig erkend.

De tegenstelling tusschen de schitterende beloften, waarmede de socialisten bij elke verkiezing het volk misleidden, en de weinige positieve vruchten, die hun arbeid in 't parlement droeg, schijnt de oogen der kiezers te hebben geopend voor het ware karakter dezer partij, die elke sociale wetgeving der regeering eer tegenwerkt dan bevordert, en groot is in de critiek alleen. De krachtige hand, waarmede de Dnitschc Keizer de sociale wetgeving heeft aangegrepen, de uitnemeude maatregelen onder zijn leiding genomen om in de nooden der arbeiders te voorzien, heeft het vertrouwen in de Regeer ing hersteld.

De oorzaken van deze nederlaag zijn verschillend.

Daarbij komt, dat in Duitschland het patriottisme nog steeds een der machtigste factoren is. Het „Duitschland, Duitschland boven alles" drukt nog de diepste stemming der volksziel uit. Het socialisme, dat in zijn aard en wezen internationaal is en voor Duitschlands glorie weinig voelt, heeft daardoor de geesten van zich vervreemd. Het volk heeft zijn land, zijn taal, zijn historie nog te lief om met de „vaderlands loozen" meê te gaan.

Op beide factoren wijst de pers, maar daarbij mag een derde factor niet vergeten worden, nl. dat de christelijke partijen in Duitschland ook niet stil hebben gezeten en voor het anti-christelijk karakter van het socialisme de oogen van het volk hebben geopend. Ook in Duitschland moge het religieus besef verzwakt zijn gelijk bij alle volkeren in Europa, maar het blijft toch nog een macht in het volksleven. Zoo diep weggezonken in het ongeloof als Frankrijk, is Duitschland nog niet. Menig christelijk arbeider mocht aanvankelijk, verlokt door de belofte van sociale verbetering, met de socialisten zijn meegegaan, de openlijke haat tegen de Christelijke religie, dien het socialisme steeds driester uitspreekt, moet op den duur de christelijke arbeiders wel doen gevoelen, dat stemmen op den socialistischen candidaat gelijk staat met ontrouw tegenover hun Christelijk beginsel.

We hebben dankbaar te zijn, dat in ons vaderland de toestand zooveel zuiverder is. De christelijke arbeiders-vereenigingen in Nederland, Patrimonium voorop, hebben gezorgd, dat het socialisme onze arbeiders niet in die mate meesleepen kon. En de nederlaag, die het Socialisme in Duitschland leed, geeft ons moed om op den ingeslagen weg voort te gaan. De benauwende droom, dat het socialisme trots die krachtsinspanning der christelijke partijen, toch steeds won in s kracht en aantal, en bestemd scheen om vroeg d of laat te overwinnen, is onjuist gebleken. Wanneer de Regeeringen maar toonen met daden, dat ze voor het belang van de arbeiders zorgen; wanneer het volk maar beter wordt voorgelicht, en bovenal wanneer de christelijke partijen den waren aard van het socialisme maar helder in 't licht stellen, kan het socialisme met Gods hulp worden overwonnen.

Ds. K. O. Knotnerus, predikant bij de Hervormde Kerk, die onlangs zijn ambt bij deze Kerk heeft neergelegd en als lidmaat zich heeft aangesloten bij de Gereformeerde Kerk, heeft in een vlugschrift onder den titel: Waarom ik heb moeten breken met de Ned. Herv. Kerk, rekenschap van deze daad gegeven.

Het feit, dat dit de eerste predikant is die na dagen der doleantie met de Ned. Herv. Kerk tot een breuk kwam, heeft nu aan dezen overgang zekere beteekenis geschonken. Het is daarom begrijpelijk, dat Ds. Knotnerus behoefte gevoelde om openlij k te verklaren wat l? cm tot dezen stap bewogen heeft. En hij deed dit in deze brochure op een wijze, die niet alleen eerbied wekt voor zijn geloofsmoed, maar ook sympathie afdwingt voor zijn persoon. Van eenige bitterheid tegen bepaalde personen is jn deze brochure geen sprake. Indien hij iemand aanklaagt, dan is het wel zich zelven, dat hij zoolang weerstand aan Gods bevel heeft kunnen bieden, Het Ik wilde niet, maar God is mij te wachtiggeworden, komt schitr op elke bladzijde terug.

Belangrijk is deze brochure niet alleen om de aangrijpende teekening van deze worsteling zijner ziel, maar ook omdat Ds. Knotnerus ons doet zien, wat zoolang hem weerhouden heeft. Vooral sinds het droef geval met Dr. Bahler v/as zijn oog steeds meer geopend voor de diepe ellende, die in de Ned. Herv. Kerk heerscht, maar de vaische voorstelling van de volkskerk hield hem nog altoos gevangen:

Zooeven zeide ik reeds, het was mij in de dagen van de quaestie-Bah'er geweest, als had ik de hel gekozen boven den hemel. Ik zal u de omstandigheden niet mededeelen waarin dat alles plaats greep; genoeg zij het u te weten dat 'n ontzettenöe benauwdheid des gemoeds me aangreep. Want God, wiens roeping en verkiezing onberouwelijk is en die juist zondaars roept tot zijn licht en gemeen schap, liet me niet los. Ik maakte me wat wijs, daar ik in de Herv. Kerk bleef en ik moest me toch wat wijs maken, zou ik mij kunnen inbeelden, dat ik verder voor Gods zaak streed en Zijn wil wilde doen. Toch kon ik de ellendige toestand van de Herv. Kerk nie* kwijt worden, was het inzicht in die ellende tijdelijk verdwenen, het gevoel en het feit daarvan bleef mij bij.

Uit dis moeilijkheid meende hij zich te kunnen redden door zich vast te klemmen aan da volkskerk. Hoe diep Israel ook weggezonken was, het bleef toch Gods volk, en de profeten vermaanden het volk wel, maar scheidden zich niet af. En 't zelfde gold ook van het Nederlandsche volk; dat volk stond in het Genadeverbond en daarom van de volkskerk mocht men zich niet afscheiden.

Ik bedroog mezelven. Ik meende met het begrip „Nationale Kerk" de moeilijkheid overwonnen te hebben, 'n wandelaar op den hemelweg te zijn gebleven en toch den heuvel Moeilijkheid over te wezen zonder er over geioopen te zijn. En nu was ik klaar. Waar lezsn we van het volk Israël, het volk des verbonds dat toch ook 'n natie was, dat er 'n afscheiding plaats vond. Nu ja, daar was in de dagen van Jezus 'n soort afscheiding, maar dat was er nog wel een van de Farizeeërs, die de schare die de wet niet wist, vervloekten; en ik, als echte leerling van Jezus, ik, als echt Hervormd predikant zou mij wenden tot de tollenaren en de zondaren — de Farizeeërs en schriftgeleerden mochten voor mijn part opdoeken of zich bekeeren. Gij raadt wel, wie dat waren.

Eerst toen die blinddoek hem van de oogen weggenomen werd en hij door Schrift en belijdenis tot de overtuiging kwam, dat de kerk niet heel het volk omvat, brak de band, die hem gevangen hield, en kwam hij tot het buigen van zijn wil onder Gods wil.

Overigens blijkt uit deze brochure wel, dat Ds. Knotnerus, al heeft hij de zonde der volkskerk doorzien, toch volstrekt nog niet op alle punten reeds tot helderheid en klaarheid van overtuiging is gekomen. Wanneer hij de Hervormde Kerk eigenlijk als geen Kerk meer beschouwt, haar ambt eigenlijk geen ambt acht en zelfs haar doop niet meer voor wettig houdt, dan gaat hij in dat alles zeker veel te ver. Van eenige poging om de Kerk te reformeeren, die hij diende, is dan ook geen sprake geweest. Hij lei zijn ambt neer en ging als lidmaat tot de Gereformeerde Kerken over. Eerlijk erkent hij dan ook, dat niet de „doleantie", die hij alleen door Dr. Vos kennen leerde, maar de „separatie", zijn ideaal is, waarbij hij deze separatie dan nog in een zin en beteekenis opvat, zooals de eerste vaderen der scheiding dat zeker nooit hebben gedaan. Al betreuren we het, dat Ds. Knotnerus niet eerst rustiger en kalmer deze dingen onderzocht heeft, voordat hij zijn brochure uitgaf, toch veroordeele daarom niemand hem te hard. Het gaat hem als den blindgeborene, die na genezen te zijn, eerst nog de menschen wandelen zag als boomen. En we tv/ijfelen niet of God, die hem dusver zoo wonderlijk leidde, zal ook verder het licht hem schenken, dat hij nog noodig heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen