Teestafel

J, TH. R. SCHREUDER, Het Darbisme in Theorie en in Praktijk. Amsterdam, Naamlooze Vennootschap Egeling's Boekhandel,

Het DARBISME is een van de vele sekten .velke in het protestantisme der 19e eeuw zijn ontstaan. Opgekomen omstreeks 1820 in Ierland en het eerst van beteekenis geworden in Plymouth, ontving deze sekte, — ook als die der „Plymouth Brethren" bekend, — bij wie er buiten .taan, den naam van „Darbisten" naar JOHN DARBY (±1882) die, met name op het vasteland van Europa, haar leider werd.

DARBY, geboren uit een aanzienlijk engelsch geslacht, studeerde op verlangen van zijn vader ia de rechten en werd advokaat. Nadat hij tot een waarachtige bekeering gekomen was, ontwaakte bij hem. de lust om het evangelie te prediken en werd hij, na zijn theologische studiën re hebben volbracht, geestelijke der Anglikaansche kerk. De dikwijls onderbroken „Successie" in de episkopale kerk, in verband met de door hem opgeworpen quaestie of naar hare grondstellingen het apostolaat van Paulus wel te erkennen was, — waren voor hem genoegzame redenen om die kerk te verlaten.

In later jaren, in 1878, schrijft DARBY aan het dagblad Le Francais: Waar de Gemeente te zoeken? Ik verliet de Anglikaansche kerk, als zijnde niet de Gemeente. In den eersten lijd na mijn bekeering had Rome eenige aantrekking voor mij." Maar de roomsche leer van net Misoffer belette hem, op grond van Hebr. X:14—18, naar die zijde overtegaan. „Evenwel trokken mij de verschillende, van de Anglikaansche kerk afwijkende, sekten evenmin aan, daar ik de eenheid van het lichaam van Christus had leeren zien. De eenheid waarop, zooals «ij allen weten, Rome zich laat voorstaan, die vond ik verscheurd."

In deze omstandigheid meende hij mèt de Plymouth broederen, dat geen enkele kerk op aarde meer de ware was en dat alzoo niet anders overbleei dan, met het oog op de zeer aanstaande komst des Heeren, zich als „Broederen" in den Heere in kleine groepen of „Vergaderingen" te vereenigen, gedachtig aan het woord des Heeren: ant waar Vutt of drie vergaderd zijn in Mijnen naam, daar ben ik in bat midden van hen (Mt. 18 : 20) En dat wel totdat zij zouden opgenomen worden in de wolken, den Heere te gemoet in de lucht. (i Thess. 4 : 171).

De oppositie van de zijde der Anglikaansche kerk tegen DARBY en de Plymouth-broederen bleef niet uit en was mee oorzaak, dat DARBY Engeland verliet en zich eerst naar PARIJS en toen naar Zwitserland begaf.

Hier vooral heeft hij met veel succes gewerkt.

Met de verwerping van allen kerkvorm hing uiteraard saam die van bet ambt, zoo van het regeer-als bet leerambt. Hierin betoonde DARBY zich in de theorie een voorstander van het uiterste independentisme en ieder geloovige, die daartoe de „gave" bezat had dan ook het recht in de vergadering der broederen te spreken.

-Met name in Frankrijk, doch ook in Zwitserland, Amerika en ten onzent hebben deze „Broeders" hun „Vergaderingen".

De heer SCHREUDER nu, een in paedagogischc kringen geëerd man, een onzer christelijke onderwijzers van naam, die te Amsterdam aan het hoofd van een welbekend instituut staat, werd door velen ook gekend als een voorstander van het DARBISME. Hij geeft nu in dit zijn boek een antwoord op de vraag, waarom hij de Vergadering der Broeders verlaten heeft.

Hij geeft daarvoor een vijftal redenen.

i". Omdat de Vergadering, gemeten met haar eigen maatstaf, bij het licht van baar eigen historie, tot de secten moet gerekend.

2", Omdat de eenheid des lichaams van Christus door de Vergadering, evenals door Rome, in uitwendigen zin wordt opgevat en dat de stelregel, welken zij tot handhaving dier eenheid volgt, tot eindelooze verdeeldheid aanleiding geeft.

3", Omdat de Vergadering als uitvloeisel van haar eenheidsgedachte zich zelf beschouwt als de eenige ware Vergadering Gods cp aarde en dus ook in dit opzicht overhelt tot het standpunt

der Roomsche Kerk, die zich de eenige ware Kerk Gods op aarde noemt.

4°. Omdat de inrichting van het bestuur der Vergadering tot clericalisme leidt en dat hare kerkelijke tucht aanleiding geeft tot verbastering der zedelijke begrippen, tot vertreding der persoonlijke rechten en tot profaniseering der hoogheilige Namen van Jezus Christus en van den Heiligen Geest.

5". omdat het geheele standpunt der Vergadering berust op formules, willekeurig samengesteld uit verschillende tekstwoorden, en op gevolgtrekkingen, onjuist afgeleid uit op zichzelf staande woorden en voorbeelden der Heilige Schrift.

Het naaste dopl, dat de heer SCHREUDER met dit zijn boek wil bereiken, is aan te toonen, dat de Theorie van het Darbisme niet klopt op de Praktijk en ook dat de grondslagen der Theorie niet gevormd worden door het Woord Gods, maar door formules van eigen maaksel.

Dit naaste doel wordt op zijn beurt dan weer middel tot een verder liggend doel, en wel, aan wie daar belang in stellen, een antwoord te geven op de vraag, waarom de heer SCHREUDER met het DARBISME gebroken heeft, of zooals hij het in zijn voorwoord schrijft: „waarom ik de Vergadering der Broeders heb verlaten."

De schrijver, dien ik de eer heb persoonlijk te kennen, is een te ernstig man om niet, voor wat hij hier beweert, gronden aantevoeren. Hij ontleent die, wat de praktijk van het DARBISME aangaat, —en dit is in dit boek wel opmerkelijk, — „niet aan de practijk van het DARBISME in ons land, maar in het land waar het 't rijkst heeft gebloeid, — Engeland". Hij maakt daartoe gebruik van het boek van W. BLAIR NKSTBY; A History of Plymouth-Brethren.

Ik kan mij denken, dat dit boek des heeren SCHREUDER voor zijne en mijne Darbistische mede-christenen, onaangenaam is. Wellicht zal dan ook van hün zijde de weerlegging niet uitblijven. En dan wil het mij voorkomen, dat het uitsluitend beroep op de historie van het Engehche Darbisme, in des heeren SCHREUDERS betoog de kwetsbare plek zal blijken. Is metterdaad „Engeland het land waar het Darbisme het rijkst heeft gebloeid? "

Ik waag deze vraag optewerpen tegenover de bewering zelfs van den oud-Darbist SCHREUDER, omdat ik in een zoo voornaam werk als de Real-Encyklopaedie van HERZOG over de Plymouthbrüder lees: „In England haben sie nie zu rechtem Gedeihen kommen können".

Ik, voor wien onze gereformeerde kerken de meest zuivere openbaring van het lichaam van Christus zijn, en die daarom dan ook geen de minste neiging naar het DARBISME voel, acht mij niet geroepen het voor „de Vergadering" der „Broeders", tegen dit boek van den heer SCHREUDER op te nemen.

Toch had ik gaarne gezien, dat de geachte schrijver zijn historisch bewijsmateriaal niet uitsluitend aan het Engelsch Darbisme ontleend had.

Ik acht dit een leemte in zijn boek.

Dat wij in dit boek ook zoo niets van de practijk van het Darbisme in ons land te hooren krijgen, — kan ik mij psychologisch best verklaren en moet ik, tot op zekere hoogte, uit zedelijk oogpunt, zelfs gunstig beoordeelen, ook al had SCHREUDER niet op pag. r laten drukken dat „in het publieke woord niet het per soonlijk element tot uiting zou komen".

Dit boek toch is 'n boek van ingehouden kracht; van sterk gebreidelde passie.

„Al wat de directe aanleiding geweest is tot het loslaten en prijsgeven van het beginsel, dat in de Vergadering is belichaamd, blijft onvermeld", — zoo lees ik op bl. 2 en uit deze woorden hoor ik den smartekreet van een man, die veel geleden heeft, maar ook genoeg Chasten is om in sparende liefde niet te ontdekken wat hij geleden heeft.

Een beginsel prijsgeven, dat het onze is, dat in den kring waarin wij leven en meeleven, belichaamd is, doen wij toch maar niet omdat wij op zekeren dag tot de ervaring komen, dat in dien Iring de theorie niet op de praktijk klopt, het ideaal niet beantwoordt aan de werkelijkheid. Ware dit zoo, — er zou vaa het vasthouden aan beginselen niet veel terecht komen.

Maar zoo is het gelukkig niet; omdat wij, in ons zielsbestaan, aiet uitsluitend denking zijn. Op den achtergrond van dit boek zie ik daarom een bange en lange zieleworsteling, een diepe ontroering in het gemoedsleven, veroorzaakt door wat ik niet weet, waarScHRKu-DER van zwijgt, waar hij thans nög van zwijgt.

Dit nu is zijn recht.

En dat recht hebben wij te eerbiedigen.

SCHREUDER heeft daarom goed gedaan zijn boek niet te noemen: Waarom ik de Vergadering der Broeders heb verlaten. Want eerstens zou, bij het groote publiek, met de termini technici van het Darbisme minder vertrouwd, zulk een titel licht zijn misverstaan, en in de tweede plaats zou zulk een titel meer beloven dan het boek geeft. Al zegt toch de heer SCHREUDER in zijn Voorwoord, dat die hem als een voorstander van het DARBISME hebben gekend, een antwoord vinden op de vraag: waarom hij de Vergadering der Broeders heeft verlaten? — in dit zijn boek zullen zij maar een half antwoord vinden.

Van de practijk van het DARBISME in ons land, van de door den heer SCHREUDER ondervonden practijk, — staat er geen woord in.

Dit schaadt zeker aan den rijkdom van het historisch bewijsmateriaal; dit ontneemt ook aan het boek schier alle artistieke waarde, want schier nergens spreekt er u in toe de subjectiviteit eener menscheziel, die u baar kijk op de dingen geeft; doch juist omdat dit boek zoo objectief is, daarom is het zoo machtig van elenctiek.

Het is een weerlegging van de dwaling van het DARBISME. Ook wij gereformeerden mogen er daarom den

schrijver dankbaar voor zijn. Tegen den vorm van het boek heb ik bezwaar. Waarom heeft een zoo logisch denkend man als deze schrijver de stof niet in eenige

hoofdstukken afgedeeld ? Naar aanleiding van wat er omtrent absolute waarheid in staat zou ik met den heer SCHREUDER wel eens willen praten. Ik zou het dan o. m. met hem hebben over; „het zeker weten of kennen" uit antwoord 21 van onzen Heidelberger, en over wat onze Geloofsbelijdenis iu Art. 2 op het einde omtrent de Godskennis uit het

Woord heeft.

Maar dit zijn bijkomstigheden. In onzen tijd, in ons land, dat, zooals onze J. POSTMUS ergens schrijft „steeds open lag voor allerlei wind van leer", acht ik SCHREUDER'S Het Darbisme in Theorie en Practijk, een nuttig boek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen