Leestafel.

G. WISSE JR. Geloof en Wetenschap. Kampen. J. H, Bos, 1908. — Geen Volksboek, maar een boek voor studiemenschen is dit jongste werk van Ds. WISSE van DRIEBERGEN. Belangrijk reeds om het onderwerp, is het dit ook door de wijze van behandeling. Alvorens tot schrijven over te gaan, heeft de auteur zich blijkbaar met ijver en vlijt op de hoogte gesteld van zijn onderwerp. De gelukkige omstandigheid, dat DRIEBERGEN vlak bij RIJSENBURG en dicht bij UTRECHT ligt en de geachte schrijver dus twee belangrijke bibliotheken, die van het Groot-Seminarie en die van de Rijksuniversiteit in zijn nabijheid had, is zeer ten goede gekomen aan den vóór-arbeid. Een schat van litteratuur is kennelijk geraadpleegd, en dat met oordeel des onderscheids. En ook hierom maakt de wijze van behandeling dit werk belangrijk, omdat de stof niet alleen met groote nauwkeurigheid is verzameld, maar ook met scherpzinnigheid en wijsgeerigen zin is verwerkt. Laat mij er nog aan toevoegen, wat bij een werk als dit geen geringe verdienste is, — dat de heer WISSE zijn gedachten helder en duidelijk onder woorden weet te brengen, Zooals ik zeg, dit boek is geen populair geschrift, het is een studie-werk, maar wie met studie eenigszins vertrouwd is, zal het gemakkelijk verstaan en met klimmende belangstelling lezen.

Het werk dankt zijn ontstaan aan wat op den avond van 18 April van het vorige jaar gebeurd is

Het was toen, dat Ds. WISSE, daartoe uitgenoodigd door de debatingclub vanhetUtrechtsche Studentencorps, een zevental stellingen verdedigde voor de studenten der Utrechtsche Akademie,

De toelichting dier zeven stellingen heeft de defendens daarna breeder uitgewerkt en die breedere uitwerking is geworden tot een boek met zeven hoofdstukken.

Voor in zijn boek geeft WISSE de zeven Utrechtsche stellingen, en om een denkbeeld van zijn werk te geven, Iaat ik ze hier afdrukken:

I. De Christelijke Reli|; ie is voor elk terrein des levens in het algemeen, en voor dat der wetenschap in het bijzonder, een zegen te achten, van blijvenden aard.

II, Geloof en Wetenschap zijn twee begrippen, die elkdar wel niet ten volle dekken, maar die toch allerminst een tegenstelling mogen worden geacht. Alleen misvatting over den zin dezer begrippen kan leiden tot zulk een verkeerde opvatting.

III. Terwijl het ongeloof op wetenschappelijk gebied vaak niet veel meer aanbiedt dan een negatief voor-óórdeel, en al minder waarde hecht aan het begrip »norm der waarheida — bezit het geloof in zich een stuwkracht tot positieven systematischen wetenschappelijken arbeid; en handhaaft het de objectiviteit der absolute normen.

IV. Ook het aan dusgenaande «dogmatischeprincipiao; gebonden wetenschappelijk onderzoek mag daarom nog niet (als ware dit in strijd met de vrijheid der wetenschap) achtergesteld worden bij het dusgenaamde Donbevooroordeelde» wetenschappelijk onderzoek,

V. Over de prima priuclpia valt niet in empiischen zin te debatteeren. Zij berusten voor een eder op onmiddellijke aanschouwing of geloof. en mag elkaar i priori uit wetenschappelijk oogpunt er niet om achter stellen.

VI. Van de waarheid van het door ons beleden stelsel kunnen we elka& r niet op empirische of op dialectische manier overtuigen. Waarheid berust als waarheid niet op uitwendig bewijs.

VII. Voor het Chr. geloof bepaaldelijk is dit geen te kort te achten; maar veele^ als op de lijn van sijn goddelijk karakter. Geheel naar den isch der logica moet hier het »inwendige« bewijs taan boven het uitwendige.

Aan duidelijkheid van formuleering laten deze stellingen niets te wenschen over. En daardoor wordt ons ook terstond een inzicht gegeven in het werk zelf, dat van deze zeven stellingen de breedere toelichting is.

Naar goed geschoold logisch denken begrensd, bepaald WISSE de stof waarover hij het heeft. Geloof en Wetenschap zijn ook voor hem twee. Twee begrippen die elkaar niet dekken, maar ook geen twee begrippen, die een tegenstelling vormen. En hij verzuimt dan ook niet deze twee begrippen scherp te definieeren.

Dit is een oude, maar beproefde metbode.

Zoo alleen is spraakverwarring en daarmee saamhangende begripsverwarring te voorkomen.

En dat nu Geloof en Wetenschap geen tegenstelling mogen worden geacht, wordt metterdaad aangetoond

Dit geschiedt in het 2e hoofdstuk, nadat bij wijze van Inleiding een hoofdstuk ostx de christelijke relive en haar zegen voor de Wetenschap voorafging. In hoofdstuk 3 wordt gehandeld over: de positieve waarde van het Geloof boven het Ongeloof in de Wetenschap. Dan volgt als hoofdstuk 4: dogmatische Wetenschap; als 5: Prima Principia; als 6: De Waarheid en haar Getuigenis; terwijl het slothoofdstuk gaat over: het Geloof en zijn eigen Methode,

En wat de geachte schrijver met dit alles bedoelt, is: een poging te doen èn om de beschuldiging als zou het Geloof vijandig aan de Wetenscnap zijn, — te weerleggen; èn de eischen van het ongeloof gesteld aan het geloof, die in strijd met de natuur des geloofs en de bevoegdheid der wetenschap zijn, — aftewijzen.

En dit tweeërlei pogen is uitnemend geslaagd.

Wie, vooral onder de jongeren, voor zich zelf weten wil hoe men van positief Christelijke zijde over de verhouding van Geloof en Wetenschap denkt, leze en bestudeere dit werk.

De talentvolle prediker en trouwe pastor van DRIEBERGEN, die aan zijn ambtelijke werkzaamheden nog tijd wist te ontwoekeren voor dezen ernstigen wetenschappelijken arbeid, heeft aanspraak op dank.

Zulk een arbeid komt niet alleen de Gemeente ten goede, wijl, vooral in onzen tijd, een helder inzicht in de verhouding van Geloof en Wetenschap onmisbaar is voor hem, die aan de Gemeente het Woord heeft te bedienen, maar kan ook in breeder kring van nut zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen