Ieestafal.

I. T. Bos V. d. m. te DOKKUM, Korte Lijnen uit de Kerkgeschiedenis. Tweede herziene druk. Groningen. Firma Jan Haan — 1909.

Dit bofkjï, waarvan voor enkeie weken een tweede druk verscheen, dankt zijn ontstaan aan een , tot Ds. Bos gericht verjoek een reeks artikelen, f!oor hem aan de Groninger .^fr^^c^/* geleverd, afzonderlijk uit te geven. IQ die artikelen bad Ds. Bos getracht een overzicht van de Kerkgeschiedenis te geven en men wilde dat overzicht ook in boekvorm bezitten. Oodet den titel: Korte Lijnen uit de Kerkgeschiedenis is toen een herdruk dier artikelen in de weield gekomen.

Uit het' Voorwoord bij den eersten druk blijkt, dat met Korte Lijnen eigenlijk Vaste Lijnen is bedoeld, daar toch lees ik: „Wat wij hier aanbieden, is niets meer dan een kort overzicht. Alleen hebben wij beproefd, inplaats van losse schetsen en verhalen, vaste lijnen te trekken, die den lezer in staat stellen, uit elke periode ot tijdvak der Kerkgeschiedenis het voornaamste achtereenvolgens te leeren kennen."

„Vaste lijnen trekken" — zal, als ik het wèl begrijp, hier zooveel moeten beteekenen als dat men in de beschrijving van de geschiedenis de aandacht vestigt op het wezenlijke en het voornaamste; niet op het bijkomstige of minderwaardige.

Dit vaste lijnen trekken stelt echter aan den historiograaf geen geringe eischea en ik kan mij dan ook begrijpen, dat de heer Bos liever net niet veel zeggende „Korte lijnen" dan bet zooveel zeggende „Vaste lijnen" tot titel koos. Dat het den geachten sctitijver metterdaad gelakt is voor ieder tijdvak en ondettijdvak de vaste lijnen te trekken zal hij zelf dan ook zeker allerminst betyeren. Zoo, om iets te noemen, kunnen Het verderf in de Kerk opgekomen of De regehngenvan eigen aangelegenheden toch moeieÜjk als „vaste lijnen" voor öe eerste periode (van het Pinksterfeest lot Constamijii) worden beschouwd en zal voor het eerste tijdvak der middeleeuwen (van Gregorius den Groote tot Gregorius Vll) uitwendige aangelegen heden al evenmin op dien naam aanspraak kunnen maken.

Ook is de schrijver niet altijd gelukkig in het onder woorden brengen van zijn gedachten. In het eerste tijdvak der „nieuwe geschi» denis" (van de Hervoiming tot den vrede van Munster) wordt als een der , , vaste lijnen" gen lemd: He uitwassen of scheuringen in de Kerken der Hervorming, Dat „uitwassen in(? ) de Kerken der Hervorming" biedt geen heel auidelijke gedachte aan en ook de uitdrukking zelt is niet bepaald fraai. Tot een zelfde categorie van min geluskige uitdrukkingen . wil het mij toeschijcpn, dat ook moeten gebracht: de „^«/«z/^wrf* ea bezielende kracht" (p. 10); „twijfelend scepticisme" (p. 15); het „in schijn een lichaam hebben" voor ten schijnlichaam hebben, op p. 19, waar veiklaard wordt wat Docetisme is; het „goddelijke vermenschelijken", ] voor „de vermenschelijking van God", op p. 34, waar verklaard wordt wat Anthropomorphisme is; een „monster van geleerdheid" (p. 109) ter kenschetsing van omen ERASMUS. Bedoelde kategorie ware nog verder aan te vullen. Ik wijs alleen nog maw op dat, in den preektoon aanvangend, in bet zonderlinge zich verloopecd, zinnetje van p. 10, „Laat ons, bij de bespreking van dit tijdvak, achtereenvolgens de aandacat vestigen op een viertal onderwerpen, die heel het tijdvak door de aandacht trekken."

Maar behalve op vele min gelukkige uitdrukkingen stuitte ik bij de lezing ook op enkele onjuistheden. Zoo op p. 195 wsat van BACON niets meer of minder vertelQ wotdf, dan < at bij in Engeland „den natuutdienst invoerde". Of op p. 213 : „En toen de ctitiek — vooral de Tubinger — de echtheid der Heilige Schrift betwistte op zoogenaamde wetenschappelijke gronden, bij vergelijking der vetscüillende handschriften."

Met dat al is dit boekje niet onverdieaBtelijk. Het biedt metterdaad een overzicht van de Kerkgeschiedenis. De Schoolraad heeft het zelfs aanbevelen als siudieboek voor het naexame"'

2. O. G STERKENEtJItG Hoofd der Arentschool te Rotterdam. Insuhnde en dt Zending, Een leesboek voor huis en school. Tweede, herziene druk. Rotterdam. J. M. Bredée. 19 *•

Ein, vooral nu het in zijn tweeden, berzteuen druk verschijnt, aanbevelingswaardig werkje-Het zijn korte, prettig geschreven schetsjes, maar zoo gerangschikt, dat zij bij het aardrijkskundige onderwijs van onze koloniën, kunnen ebruikt worden om aan de kinderen het vooraamste van de Zending te leeren. Een sooit nleiding gaat vooraf. Dan wordt geschetst het werk der Zending op Java, Borneo, Sumatra, ias en de Bitoe-eilanden, Celebes, deSiöggf n Talaut eilanden, de kleine Soenda-eilanden, e Molukken, Nieuw-Guinea en Suriname.

Gak aan de Zending onzer Gereformeerde erken wordt de noodige aandacht gewijd. Deze ruk is daartoe zelf» verrijkt met twee nieuwe hoofdstukken: „Het Petrönella-bospitaal" en

„Steds Voorwaarti", terwgi ten ander hoofdstnk baodelt over: „Wat de Moiammedanenop Java yao Jeius gelooven en de Zending der Gereformeerde kerken" en nog een ander over „Soemba". In „Steeds Voorwaarts" wordt vrij uic/oerig beiproken de arbeid van Ds. WIELEKGA, Wat de broikbaarheid van dit boeijs voor het onderwijs niet weinig verhoogt, ïijn de goede illustratien die er in voorkomen. Aan het slot geeft de schrijver een kort overzicht van het Zendingswerk in Oost-Indië en eenige belangrijke jaartallen.

Mèt den heer STERKÏNBÜRG zeg ook ik: Moge dit eenvoudige boekje ertoe medewerken iïefJe voor den Heiland en voor het gewichtige werk der Zending aan te kweeken in ds harten der kinderen.

3 Osanna in Excdsis door E. voN MALTZAHN. Naar het Hoogduitsch dóot G. KUYPER. La Riviere en Voorhoeve, Zwolle.

Deze historische roman, spelend in den tijd der Fiansche revolutie, teekent ons, hoe die Fransche adellijke geslachten, die nog vastbiel den aan het geloof, tot het laatst hun koning troniv bleven; en hoe ook juist in die dagen, toen het ongeloof overal driest het hoofd opstak, een nauwere aaneensluiting plaats greep tus schen Roomschen en Protestanten; hoe men, de verschillen vergetend, kracht zocht in hetgeen gemeen was, namelijk het geloof in God.

Als een schril contrast met de trouw der ware Cnristenen, ïien we, hoe velen, die wel hoog adellijke namen droegen maar in wier ziel de adel verstorven was, hun vorst in de ure van het gevaar lafhartig verlieten.

Aldus de heer G. Kuyper, die van den dus door hem gekarakteriseerden Duitschen roman een Nederlandsche bewerking gaf.

Deze Nederlandsche bewerking van Osanna in Excehis is aan de meeste onzer lezers reeds bekend doordat zij 2X%li\iSSi.^\Q\x\ii de Standaard werd opgenomen.

Wie haar toen met genoegen gelezen heeft, zal haar zeker thans, nu zij, door de goede zorgen van de fi.ma LA RIVIÈRE EN VOORHOEVE, als »èl uitgevoerd boekwerk in twee dselen verschijnt, gaarne nog eens willen herleven.

4 De uitgever J. M. BREDÉE te Rotterdam zond ons Afljvering 2—10 van een populair werk over CALVIJN, dat compleet zal lijn in jo sfijveriogen. Indien wij ook Aflivenog i en II—20 ontvangen, zullen wij het gaarne be spreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen