In Duitschland

In Duitschland verscheen dezer dagen een werk, dat zeker niet weinig er toe kan bij dragen aan de nagedachtenis van Caivijn meer recht te doen wedervaren. Het draagt tot titel yokannes Calvins Lebenswerk in seinen Briefen en bevat een bloemlezing uit de brieven van Caivijn, in het Duitsch vertaald door Rudolf Schwarz, predikant te Basadingen in Thurgau, Ia twee lijvige boekdeelen, elk 500 bladzijden groot, worden hier 758 brieven van Caivijn van zijn jeugd tot zijn sterven meegedeeld. Telkens gaat een korte inleiding vooraf oni de omstandigheden, waaronder deze brieven geschreven werden, te verklaren.

Voor de juiste kennis van Calvijn's karakter en werk bieden zijn brieven een onschatbare bijdrage, Caivijn geeft zich in deze brieven geheel, zooals hij is. Vooral tegenover zijn vrienden verklaart hij met een zeldzame openhartigheid al wat er in zijn ziel omgaat, Calvtjns brieven zijn daarom niet ten onrechte met de Confessiones van Augustinus vergeleken; alleen waar Augustinus met opzet en bewust zijn karakterontwikkeling teekent van zijn jeugd af, daar doet Caivijn het onbewust en onopzettelijk, waardoor de waarde er van nog hooger wordt. Noch uit zijn Onderwijzing in de Christelijke religie, noch uit zijn commentaren en preeken, maar alleen uit deze briefwisseling, leert men Caivijn alspersoon kennen, met al de eigenaardigheden van zijn karakter, zijn gebreken en zijn deugden, zijn licht prikkelbaar gemoed en warm hart voor zijn vrienden, zijn bezielend geloof ea streng ijveren voor de eere Gods; niet één plooi of trek uit zijn karakter, die in deze brieven niet tot uiting komt. En niet alleen Calvijns persoonlijkheid komt door deze brieven tot haar recht, maar ook zijn omvangrijke levenstaak. Want door deze correspondentie ziet men, hoe Caivijn de geestelijke raadsman was van heel Europa, hoe hij de martelaren in Frankrijk aanmoedigt en de hoofden der Hugenoten raad geeft in politieke kwesties; in Engeland het werk der reformatie leidt, met Polens koning onderhandelt over de reformatie van Polens Kerk, zorg draagt voor de Nederlandsche vluchtelingen in Duitschland, met broeders in Bohemen correspondeert over geloofsaken. Daarom zqn deze brieven meer dan een vertrouwelQke wisseling van gedach­ aaiaaaBamm isne ten, er zit in deze briefwisseling een zeer belangrijk stuk van Calvijns levenswerk, gelijk de uitgever terecht in zijn titel heeft aangeduid. En door niets zal men beter een indruk krijgen van den machtigen invloed van Caivijn en van zijn geestelijk leiderzij a van de volkeren, dan door deze correspondentie na te slaan.

Prof. Paul Wernle, een der bekendste geleerden uit Duitschland, heeft aan deze uitgave een begeleidend woord doen vooraf gaan, dat onwillekeurig een der schoonste lofredenen van Caivijn geworden is. Gelijk Prof. Wercle meedeelt, kende hij Caivijn vroeger alieea uit de werken van Kampschulte en Cornelius — Doumergue schijnt in Duitschland minder bekend te zijn — en kon hij, door hen voorgelicht, op zijn college over Caivijn alleen dan warm worden, wanneer hij zijn ergernis en verontwaardiging lucht kon geven over het lot, dat alle tegenstanders van Caivijn in en buiten Geneve trof. „Hoe verwonderd was ik echter, zoo gaat hij voort, toen ik voor de eerste maal met de brieven van Caivijn in aanraking kwam en mij opmaakte om aan hun hand jaar na jaar zijn leven mee door te maken. Die voor mij zoo aanstootelijke trekken van zijn karakter werden zeker door zijn brieven bevestigd, maar ze traden wel zeer terug achter andere, mij gansch onbekende, en ze vormden een onderdeel van het geheele, overweldigende, in zich afgeslotene en met zich verzoende levensbeeld, aan welks betoovering ik trots alie wederstreven me niet onttrekken kou. Ik zag thans in, waar om de indruk van Kampschulte's Caivijn een verkeerde was en moest zijn. De Caivijn, dien hij ons teekent, de vreemdeling, die in tienjarige heete worsteling met behulp van vreemdelingen het volk van Geneve onder het juk brengt, is slechts een brokstuk en volstrekt niet de ware Caivijn. Dien krijgt men eerst te zien, wanneer men heel de gelijktijdige geschiedenis omvat, den man, die in Duitschland deelt in alle krtjgsongeluk, meevoelt alle verdeeldheid der protestanten en die te vergeefs heelen wil, die in Engeland na korten hoopvoUen opgang van het v/erk der reformatie, den plotselingen ondergang moet aanschouwen, die in Frankrijk het eene martelaarsjaar na het andere mee doorleeft, en op hoop tegen hoop een nieuwe Kerk uit kiemen hier en daar verstrooid, zich vormen ziet, die in 'ijn nabijheid al de moeilijkheden van de Kerk in Neuchatel, Waadland, Montbéliard, dlsof het de zijne waren, draagt, die met Bullinger een verbond sluit, dat zooveel belooft, die de hartelijkste vriend zijner vrienden Fare!, Viret en Beza is, die het familieleven van Viret zoo teer en met zoo trouwe zorg vergezelt, die zelf zijn trouwe gade verliest en aan zijn vrienden het hem overstroomende leed met dappere gelatenheid a< s een man bericht".

Deze verklaring van een, die aanvankelijk met zooveel antipathie tegen Caivijn vervuld was, legt wel het gunstigste getuigenis voor Caivijn af. Hoe beter men Caivijn uit zijn briefwisseling kennen leert, hoe meer de hoogachting en bewondering voor hem stijgt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen