Vereenigingsleven.

CHRISTELIJK ONDERWIJS.

In het opwekkend woord, waarmede de Voorzitter van de Liberale Unie, de heer Goeman Borgesius, de verleden week gehouden buitengewone algemeene vergadering dier Unie sloot, sprak hij zijn overtuiging uit, dat zelfs de tegenstanders zouden moeten zeggen, dat de vergadering een groote eensgezindheid vertoond had; wat zijns inziens voor de campagne van de aanstaande verkiezingen het beste deed hopen.

Dat de eensgezindheid verre te zoeken wae, zou inderdaad wel niemand kunnen beweren, maar het eigenaardige is, te weten, hoi zij verkregen werd, op welke punten men tot overeenstemming geraakte, of, laten we het liever aldus aeggen: op welke punten n«o lt^d nóg eemtemtntg bleek te zijn.

Een van die panten was het Christelijk onderwijs, dat het op die vergadering terdege beeft moeten ontgelden en waarvan men heel wat Kwaad heelt gezegd, dat wel niet bewezen 20U kunnen worden, maar waarvan de mededeeling natuurlijk toch met groot applaus, - ~ stormachtig applaus, zooals in de pers geschreven werd, — werd ontvangen.

Nadat toch vooraf door Dr. Koch uit Kampen een anticlericale speech was gehouden van het echte merk, dat voorheen in de slechtste peri oden van vrijzinnige verkiezingsdrukte veelvuldig werd gehoord, kwam het Kamerlid de heer Patijn aan bet woord, om in den breede uit één te zetten, dat opneming in het verkiezings program van meer dan de twee door het Hoofd bestuur voorgestelde punten niet wenschelijk was, omdat èen strijdprogram kort en bondig moet zijn. Hij wilde althans geen meerdere positieve punten er op brengen, maar één negatieve clausule achtte hij toch wel hoognoodig, de clausule namelijk, dat de Liberale Unie heeft te waken tegen tariefsherziening in pro tectionistischen geest en dus tegen heropening van den schoolstrijd, die zijns inziens voorbe reid wordt door de vraag naar gelijkstelling op zekere punten van de openbare en de bij zondere school, welke vraag voorkomt in het vermoedelijk anti-rev, verkiezingsprogram, reeds dat indertijd door DeSiandaardis gepuhliceetd.

De heer Patijn vond die vraag, iets van de nog bestaande ongunstige conditie, waarin het bijjonder onderwijs, vergeleken met de openbare school, verkeert ten aanzien van overbeidsuit keering en school bouw, weg te nemen, een van de groote donderwolken, die ons land bedreigen.

Verder nog ging een zekere heer Lazonder uit Rotterdam, die kwam vertellen, dat het onderwijs veel schade heeft geleden door de bijïondere scholen en de door haar bewerkte splitsing, en dat de groote sommen, welke de Siaat betaald heeft aan subsidie voor Christelijke schooltjes, geen nut hebben opgeleverd.

Het behoeft echter nauwelijks gezegd te wor den, — want iedereen, die een open oog heeft voor wat er om hem heen gebeurt, weet het —, dat het christelijk onderwijs allerminst is wat de tegenstindets er in verkiezingsdagen zoo gaarne van zouden maken.

Niet alleen is er van eenig fanatisme op ODze scholen geen sprake, noch van etn streven om den verdeeldheidszin in de kinderen te be vorderen of een zich-bet< > r-dan-anderengevoeleri aan te kweeken, — zooals wel eens beweerd wordt door menschen, die niets begrijpen van den geest, waardoor het christelijk onderwijs beheerscht wordt —maar ons onderwijs heefi zelfs veel kans, in normale gevallen beter te zijn dan het overeenkomstige openbaar onderwijs, omdat onze onderwijzers meestal eenheid, of althans vastheid en doelbewustheid, vac levensovertuiging boven hun openbare collega's vóór hebben, wat in hooge mate aan de schoolopvoeding ten goede komt.

Het is daarom niet alleen voor het gods dienstige leven van ons volk, maar evenzeer in 't algemeen voor de volksontwikkeling als zoodanig, zéér verblijdend, dat ieder jiar de kaart van Nederland al zwarter wordt, die in den Unie almanak voorkomt, en waarop slechts die plaatsen vermeld staan, waar een ofmeei christelijke scholen zijn.

Ook dit maal is de vooruitgang, welken deze kaart in beeld brengt, weer zeer belangrijk zooals uit onderstaand toelichtend staatje blijkt:

PROVINCIËN. a S < o Groningen ....:8i Friesland . Drente Overijsel Gelderland .... Utrecht Noord Holland Zuid-Holland.. Zeeland Noord-Brabant Limburg i6o 33 49 127 73 loS 228 55 24 I d hit e.S ca-g < V Onderwijzers. M. V. 11136 16824 4267 7873 18040 11737 21684 46432 6529 3011 42 Totaal in 1908 936 Totaal in 1907I 902 147575 141761 133 227 S3 log 207 170 285 634 86 35 73 74 25 42 146 117 208 395 40 20 I 1938 1886 Vermeerd. met Vermind. met : 34 S8is| 72 1142 1044 SM M 177 55 31 48 "5 66 98 222 54 24 r 891 830 61

Bij het afdrukken van den almanak waren er nog een twaaftal scholen, die reeds waren of binnen kort zouden worden geopend, maat in bovenstaande recapitulatie niet zijn opge nomen.

Het is natuurlijk van groot belang, te weten of met de uitbreiding van de bestaande en met den bouw van nieuwe scholen, de toenamf van het corps leerkrachten al dan niet gelijken tred houdt.

Hoe het ten deze staat, moge blijken uit hef volgende overzicht, betreffsnde de inrichtingen van opleiding:

PROVINCIËN. Groningen .... 13 Friesland 21 a 'S. cd rt < S 1^ Drente Overijsel Gelderland ... Utrecht Noord-Holland Zuid Holland.. Zeeland Noord-Brabant Limburg 3 4 11 8 7 17 2 SS 224 319 47 28 164 137 130 314 46 82 103 13 7 134 102 206 258 21 Geslaagd in 1908. M. V. Totaal in 1908 87 Totaal in 1907! 78 Vermeerd. met 1413 1081 322 928 837 91 28 18 3 19 8 8 35 2 I 122 101 4 2 19 16 27 28 107 70 37

Zoo ziet men, dat er in alle opzichten vooruitgang valt waar te nemen.

Toch zal de opbloei van het christeiijk onderwijs nèg gunstiger zijn, indien voldaan wordt Mn de wenschen, die vermoedelijk de a.-r, partij in haar verkiezingsprogram zal schrijven. We wezen er immers reeds meermalen op, hoe groot fle moeiten zijn, die voor de schoolbesturen voortvloeien uit de late uitbetaling van het Rijkssubsidie, en hoezeer de oprichting van Weuwe scholen belemmerd wordt door de ongoastige omstandigheden, waarin het christelijk onderwijs ten aanzien der oprichtingskosten verkeert.

De ongerustheid van menschen als deheeren Patijn en Lasonder zat bij wegneming dier moeilijkheden ongetwijfeld nog wel stijgen, maar evenzeer zal de volksontwikkeling er door gebaat wezen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen