Leestafel.

I. J. A. WORMSER. Een man uit het volk. Het leven van Klaas Kater. Nijkerk, — G. F, Callenbacb, 1908.

Op den 15 October van 1903, toen Patrimonium den 7osten verjaardag van KLAAS KATER herdacht, schreef, in het orgaan dier Vereeniging de tegenwoordige Minister TALMA; „Wie Patrimoniums geschiedenis vertellen wil, vertelt tegelijk, wat bij gedaan heeft, die nu het voorrecht heeft op zeventigjarigen leeftijd zijn werk te zien staan ongeschonden en met beloften voor de toekomst".

In het boekje waarvan ik den thel hierboven afschreef, vertelt ons nu de heer J. A. WORMSIR wat KATER gedaan heeft, en levert daaimee tevens een kostelijke bijdrage voor de geschiedenis van PATRIMONIUM, de Werkliedenvereeniging waarvan KATER de stichter is en aan wier belangen hij een groot deel van zijn leven zijn beste krachten heeft gewijd.

Ia het sociale leven van ons volk, met name op het gebied der materieele cultuur waarop zich dè sociale quaestie voordoet, was de heer KATER onder hen, die met woord en daad naar eea oplossing dier quaestie streven, — een oplossing T/elfce, integendeel met die welke het „socialisme", ook het „christeliik-sccialisme", aan de hand doet, niet erger is dan de kwaal — gedurende meer dan dertig jaren een man van beteekenis.

Ik ben het dan ook goed eens met den heer WORMSER, wanneer hij schrijft: „Een man als Klaas Kater zal nog lang na zijn verscheiden bij ons volk in eeryolle en gezegende gedachtenis blijven. Zijn invloed zal zich nog jarenlang doen gevoelen".

Zij, die mèt hem hebben saamgeleefd en saamgewerkt, kennen hem; maar ook de jongeren, ook het nieuwe geslacht, moet hem kennen en düor de kennis van KATER'S leven en werken ook hun kennis verrijken van wat van Christelijke zijde voor de oplossing van het sociale probleem ten onzent is gedaan.

Voor een biografie van den stichter van Patrimonium was het nu de tijd.

Van zijn medestanders zijn nog, al zijn er ook — en ik denk hier aan zijn boezemvriend BART FOESIAT, „wiens invloed op Patrimonium veel stiller, veel meer in het verborgen was, maar niet veel kleiner dan die van Kater" — reeds sommigen heengegaan, nog velen in leven. Hij zelf kon zijn biograaf nog van zijn eigen leven verhalen.

En eindelijk, de archiefstukken van Patrimonium zijn nog zonder veel moeite te raadplegen. Onder deze omstandigheden was de heer WORMSER zeker niet de minst geschikte biograaf, want niet alleen dat hij in velerlei kring meer dan dertig jaren met KATER heeft mogen saamwerken, maar hij beschikt ook over de voor een biografie als deze hoodige vaardigheid.

De heer WORMSER weet te vertellen en teekent ons in forsche lijnen een levensbeeld van dezen man uit het volk.

Het boekje is verdeeld in een tiental hoofdstukken en met enkele welgeslaagde portretten, waaronder van KATER op zijn 73ste en opzijn 5Sste jaar, versierd.

Eerst wordt in breede trekken de levensloop van KLAAS KATER geschetst, dan wordt hij geteekend als stichter en voorzitter van Patrimonium.

Een volgend hoofdstuk verhaalt hoe door ATER eerst een groot deel geschreven werd an de Werkmansvriend, het blad waarven de eer WOLTERS oprichter, eigenaar en hoofdedacteur was, en hoe hij later hoofdredacteur erd van het Weekblad Patrimonium. In een rietal hoofdstukken wordt ons verteld van ATER in betrekking tot de Amsterdamscbe fdeeling, tot de Kerkelijke kwestie en tot het

Sociaal Congres, la ds twee voorlaatste tecleent de heer WoR^tsBR hem eerst als journalist en dan als volksredenaar, en in een slothoofdstuk als den eere-voorzitter van Patrimonium.

Wie iich of nog eens wil herinneren 5f wil leeren kennen wat ook door KLAAS KATER is gedaan tegenover de oorzaken waaruit de sociale quaestie is ontstaan: de tegenwoordige productiewijze, de liberalistische politiek, en de achteruitgang van religie en moraal, — leze deze zoo interessante en wèlgeschreven biografie: Een man uit het volk.

2, J. H. LANDWEHR, Predikant te Rotterdam. Kori Overzicht van de Geschiedenis der Gereformeerde Kerken in Nederland van xi()i tot heden, 4de, vermeerderde druk. Zwolle; — Firma Tulp.

Het is met name voor het geslacht, dat noch de Scheiding, noch de Doleantie heeft beleefd, wenschelijk, dat het kennis neme van deze feiten en wat daarmede samenhangt. Uitnemend kan daarin voorzien dit boekje van den Rotterdamschen predikant J. H. LANDWEHR. Het is geschreven in den vorm van een catechisatieboekje, in vragen en antwoorden, waarbij ik ecbter onderstel, dat het wel niet bedoeld zal wezen om uit het hoofd te worden geleerd. Na een inleiding, waarin over het begrip Kerk, over Gereformeerde Kerken, over de Belijdenisgeschriften en de Kerkenordening der Gereformeerde Kerken in Nederland wordt gehandeld, wordt dan in de volgende negen hoofdstukken kort en zakelijk gesproken over: de Kerken onder de Fransche overheersching; de „Synode van 1861" en hare gevolgen; de „Réveil" en de „Afscheiding" de Geschiedenis der Afschei ding tot 1869; over den toestand van het Nederl. Herv. Kerkgenootschap; den strijd der Gereformeerden onder de Organisatie; de „Doleantie"; de Vereeniging der Gereformeerde Kerken. In de twee laatste hoofdstukken spreekt de geachte schrijver over den toestand der Gere formeerde Kerken en over de geschiedenis der Zending in (van? ) de Gereformeerde Kerken.

Het voorlaatste hoofdstuk kwam ook voorin den derden druk van dit werkje, maar is thans tot op heden bijgewerkt. Het biedt een beknopt maar goed overzicht van wat op de Synode van Dordrecht in 1893, van Middelburg in 1896, van Groningen in 1899, van Arnhem in 1902, van Utrecht in 1903, van Amsterdam in 1908 is verhandeld. Evenals dat over de „Vereeni ging der Gereformeerde Kerken" is ook dit hoofdstuk met groote objectiviteit geschreven. Het laatste, het in dezen druk nieuwe hoefd stuk, is door zijn kort en juist overzicht van onze Zendmg bepaald een verrijking.

Een praktisch boekje dat niet alleen op de catechisatie, maar ook als repetitorium uitnemend dienst kan doen.

3. S. IDEMA. V. d. m. Beknopte toelichting van het KORT BEGRIP DER CHRISTELIJKE RELIGIE naar de „eenvoudige bewerking" van D. D. H. ScHOLTBN en H. DIJKSTRA, ten dienste van het Catechistisch onderwijs, — en Vragenlijst behoo rende bij de Beknopte Toelichting. Stoomdruk — an Haan — GRONINGEN.

Over dit boek, dat reeds eenigen tijd geleden verscheen, kan mijn oordeel niet zoo gunstig ijn, en dat niet om zijn inhoud, maar om zijn omvang. De inhoud is goed, die is in hoofd aak geput uit BAVINCK'S dogmatiek, maar de mvang deugt niet voor een Beknopte Toe lichting op het Kort Begrip.

Het Kort Begrip dat, juist door zijn kortheid oo doorzichtige en daarom voortreffelijke catehisatieboekje, telt slechts enkele bladzijden, maar deze „Beknopte Toelichting" telt er niet minder dan 204. En naar de bedoeling van den geachten schrijver is zij niet bestemd voo» den onderwijzer, — hetgeen dan ook overbodig ou zijn, want die kan tot de bron zelf gaan—, maar wel bepaald voor den leerling. Ds. IDEMA ocii zegt, dat zijn bedoeling is „dat de catechisanten zoo tot praeparatie als tot repetitie, van e „Beknopte Toelichting" gebruik maken."

Ik feliciteer niet den catecheet, die zulk een gepraepareerden catechisant op zijn leering krijgt. Er bestaat groot gevaar, dat deze weldra van zichzelf denkt, dat hij overtreft zijn meester in beleid.

Mocht genoemde catechisant echter onder deze zelfpraeparatie met de „korte Toelichtiag" moeite krijgen, en wel zoo dat hij er den waren ust bij verliest, Ds. IDEMA doet de bemoedigende ededeeling: „Tot vergemakkelijking en op scherping is tevens een vragenlijst bij de „Be knopte Toelichting" gevoegd". Ik betwijfel echter of het gebruik dezer vragenlijst, die niet minder dan 1038 vragen telt, de zaak zal vergemakkelijken en ook of dat „opscherpend" zal werken. Van den omvang dien zijn „Beknopte Toe ichting" kreeg, is de heer IDEMA zelf versteld.

Hij heeft het zoo niet bedoeld.

„Doel was om, ter gemoetkoming van het geheugen der leerlingen, eenige aanteekeningen te geven". „Maar', laat hij dan volgen „bij de bewerking dijde zij echter uit tot den omvang, dien zij thans heeft".

Jammer, dat Ds. IDEMA haar zoo bewerkt heeft. Zalk een „Uitgedijde Toelichting" is onbruikbaar voor het doel, dat hij zich voor stelde te bereiken.

Onbruikbaar bij het „Kort Begrip "

Een nieuw catechisatieboek.

Veel minder bruikbaar dan het „Kort Begrip, "

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen