Leestafel.

Dr. H. BAVINCK. Johannes Calvijn. Eene lezing ter gelegenheid van den vierhonderdsten gedenkdag zijner geboorte. 10 Juli 1590—1909 KAMPEN, J. H. KOK — 1909.

Gelijk we hier in ons land in en na 1861 een litteratuur hebben gehad naar aanleiding van den watersnood, zoo kreeg dit jaar de protestantsche wereld er eene naar aanleiding van den Calvijndag, Tusschen deze tweeërlei Ihteraluur bestaat velerlei verschil en velerlei over eenkomst. Zoo begon de watersnood litteratuur eerst nè. de ramp, maar de Calvijn-litteratuur al lang vóór het feest, iets wat naar den aard der dingen ook wel niet anders kon.

Tusschen haakjes, wij Calvinisten in Holland, onder al de Calvinisten ter wereld de beste soort, al was het alleen maar omdat wij wat Calvinisme is veel beter begrijpen dan Calvijn zelf het deed, wij mogen wel dankbaar zijn, dat wij intijds gewaarschuwd, aan het feest te Gene/e op 10 Juli en volgende dagen niet hebben meegedaan. Wie onzer de krantenverslagen van dat feest met de noodige opmerkzaamheid heeft gelezen, moet den indruk hebben ontvangen, dat het wel heel gezellig was, maar toch een eenigszins zonderÜDge wijze van Calvijn-huldiging.

Zeker, het religieuse element heeft er niet aan ontbroken, maar dit religieuse element bad een zoo algemeen-protestantsche tint, dat zelfs Modernen er zich wel in konden vinden.

Een effect dat alleen was te bereiken door de Calvinistische kleuren sterk te verbleeken. En wij nu, die CALYIJN eeren omdat, naar onze innigste overtuiging, zijn leer eenzelvig is met de diepste en zuiverste opvatting van hel Christendom, zijn van zulk een religie beneden Geloofsverdeeldheid, van zulk wegdoezelen der controversen niet gediend.

Maar, om terug te komen op de hierbo/en genoemde tweeërlei litteratuur en nii bepaaldelijk op haar overeenkomsten, dan is in dit jiar de stroom van producten der Calvijn-litteratuur zeker niet minder machtig geweest dan, althans proportioneel gesproken, die van de watersnoodlitteratuur ten onzent in en na i86r.

Dit is é; n overeenkomst.

Er zijn nog andere en onder die andere ook deze, dat gelijk er in onze vaderlandsche watersnood litteratuur van 186 r heel watproduc ten opdoken, die al spoedig wegzonken in de diepte van de vergetelheid, waaruit ze te lichten, omdat men zeker weet dat het de kosten niet goed zou maken, thans niemand denkt, er zoo ook in de .Calvijn litteratuur der protestantsche wereld dit jaar heel wat opdook dat nu reeds wegzonk zonder dat er iets aan verloren is.

En wanneer ik dan ook, met het oog op de Calvijn litteratuur van 1909, met belangstelling bet historisch gedeelte van een Iheologischer Jahresbericht tegemoet zie, dan is dat niet zoo «eer om daaruit kennis te verkrijgen van al wat over CALVIJN in dit jaar op de markt is ge bracht, dan wel om weer eens te bewonderen de akribie, de nauwkeuri/heid van zoo'n Duitschen geleerde, die er zich op spitst om nu letterlijk niets, ook het minste niet, te vergeten.

Te bewonderen, — want ik weet maar al te zeer, dat ik, tot deze taak geroepen, het er Wet zoo zou afbrengen, Mwr ik weet toch ook, dat wat ik dan zou vergeten, zeker niet BAVINCK'S studie over Calvijn zou zijn, want te midden van het vele dat naar aanleiding van den roen Juli over den Reformator verscheen, ^a nu reeds zooal niet verdwenen, dan toch der verdwijning nabij is, acht ik deze studie van blijvende waarde, is deze brochure met "»at ruim 30 bladzijden naar mijn overtuiging «en boekje, dat niet verdwijnen mag.

Met magistrale hand teekent BAVINCK ons daarin een levensbeeld van CALVIJN.

In-waar en daarom zoo welgelijkend.

Als ik hier spreek van „magistraal", dan is dat maar niet voor de mooiigheid of om een beleefdheid te bewijzen aan mijn ambtgenoot. Waar dan zeg ik dat op grond van die vele en ^«lerlei kleine toetsen in dit leveasbeeld, die doen keanen de meesterhand.

Zoo b. v. reeds op de eerste bladzijde, waar ; het beeld van CALVIJN juist in de têgenstellng j met dat van LUTHER en ZWINGLI zoo duidelijk jvoor u in het licht treed. „Hij was vijf en 'twintig jaren jonger dan zij en stond mitsdien op de gïenslijn tusschen het eerste en het tweede geslacht der reformatie. Maar toch verdient hij naast de genoemde Hervormers een plaats, omdat hij hen beiden in eene hoogere eenheid verbonden, de ideeën der Reformatie gesystematiseerd en baar arbeid georganiseerd heeft.”

Zoo, waar BAVINCK niet alleen spreekt over, maar u ook laat zien „de providentiële overeenstemming tusschen de opleiding, welke CALVIJN in zijn jeugd genoot, en de taak waartoe hij later als man geroepen werd, " En dit magistrale komt ook uit waar de geachte schrijver spreekt van CALVIJN'S Institutie. Dan is de meester in de dogmatische wetenschap, gelijk straks, waar hij het heeft over het wezen der wereld, en over God, de meester op het gebied van wijsgeerig denken aan het woord.

Men leze daaromtrent de i, ^e en de 15e bladzijde. Ik bepaal mij tot enkele citaten.

„Wat in dit onderwijs — de Institutie — in den Christelijken Godsdienst vóór alle dingen treft, is de volstrekte zekerheid, de rotsvaste overtuiging welke uit alle bladzijden spreekt." „De zekerheid, waarmee CALVIJN in dit boek spreekt, is echter niet van wetenschappelijken, maar van godsdienstig-zedelijken aard.

Het is een zekerheid des geloofs aangaande het heil, dat in Christus Jezus is". „Voor CAL­ VIJN bleef dit het wezen des Christendoms, dat God ons daarin zegt, hoe lief Hij ons heeff\ „De genade en de uitverkiezing, het Evangelie en de volstrekte souvereiniteit Gods staan bij CALVIJN niet tegenover elkaar en sluiten elkan-' der niet uit; maar de genade in vollen, waarachtigen zin, is verkiezend van aard, en het Evangelie is niet alleen de bekendmaking, maar ook de realiseering van den Goddelijken heilswil; bron der Godsken cis en middel der genade tegelijk”.

En nu een enkel citaat uit-hetgeen BAVINCK zegt omtrent CALVIJN'S wereldbeschouwing en leer over God.

„Uit reactie tegen het rationalisme wordt in de nieuwste philisophie het wezen der wereld wederom als wil, als energie en kracht opgevat. Dat is ook, zij het in gewijzigden zin, de overtuiging van CALVIJN geweest”.

„God was voor hem, almachtige, souvereine, ondoorgrondelijke wil.”

En eindelijk, gaat daarom van deze studie over CALVIJN zulk een machtige bekoring uit, omdat, gelijk ik reeds opmerkte, het levensbeeld dat er ons in wordt geschetst, zoo waar is.

Hier is zoo niets van dat kunstmatig opgewekt enthusiasme dat de vulgaire en propagandistische Calvijn-litteratuur kenmerkt.

Hier wordt CALVIJKI geteekend in zijn deugden, maar ook in , , de gebreken van zijn deugden." „Door zijn prikkelbare en heftige natuur liet hij zich niet zelden tot woorden en daden ver leiden, die den toets der Christelijke liefde niet kunnen doorstaan", (p. 24). „De zucht om heel het leven door wetten en reglementen te beheerschen, liet al te weinig ruimte over voorde geestelijke werking van het Woord en voor de vrijheid der conscientie." (p. 24).

Wie een trouw en met kennis getypeerd levensbeeld van CALVIJN begeert; wie een kort geschrift over den Reformator wil lezen, een geschrift zonder vertoon van geleerdheid maar van groote wetenEchappelijkheid' kan ik dit werkje van harte aanbevelen.

BAVINCK’S Calvijn mag niet vergeten worden, mag niet verzinken in den stroom der Calvijnlitteratuur van 1909.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen