Het vonnis, dat de ie Kamer

Amsterdam, 29 Maart I9I2.

Het vonnis, dat de ie Kamer der Rechtbank te Amsterdam 18 Maart j.l. wees in zake het proces, dat door den heer E. M. Alberdingh Thrjm is gevoerd tegen de Nederduttsch Hervormde Gemeente te Amsterdam om het eigendomsrecht van een graf, is niet alleen merkwaardig als bgdrage voor ons kerkel^k leven, maar bevat onder zijn overwegingen ook een rechtsbeschouwing, die voor de goederen quaestie in de Hervormde Kerk van verstrekkende gevolgen zou kunnen zijn.

De zaak zelf, waarover het geding liep, of het eigendomsrecht op een graf in een Kerkgebouw onveranderd blijft gelden, ook wanneer in dat graf niet meer begraven wordt en het jarenlang ongebruikt bleef, is een juridische quaestie, die onzen lezers weinig belang in zal boezemen. Slechts zooveel deelen we daarom van dit proces mee, als noodig is tot recht verstand van hetgeen we naar aanleiding van dit proces wenschen op te merken. jDe Hervormde Gemeente te Amsterdam heeft de Nieuwe Zijds Kapel laten afbreken, en aangezien het nieuwe kerkgebouw, dat op dezelfde plaats is opgebouwd, veel kleiner oppervlakte beslaat dan het vroegere, kwam daardoor bq de Kal verstraat een heel terrein vrrj, dat de Hervormde Gemeente verkocht om daarop winkelhuizen te laten bouwen. Op dat voor bouwterrein verkochte terrein bevonden zich oude graven, en de heer Alberdingh Thrjm, die door erflating in het bezit was van de eigendomsrechten van één dezer graven, heeft nu zijn aanspraken op dat graf doen gelden. Dat dit proces door den heer Thrjm op touw is gezet met het doel om ünantieele voordeelen te trekken uit het eigendomsrecht op dit kleine stukske grond, waarvan de verkoop waarde zeker niet de kosten van dit proces dekken zou, is kwalijk aan te nemen. Eer is de onderstelling gewettigd, dat ^ve in dit proces te doen hebben met een uiting van misnoegen van Roomsche zgde over het afbreken van de Nieuwe Z^'ds Kapel. Gelijk men toch weet, was de Nieuwe Zi^'ds Kapel voor de Roomschen de Heilige stede van Amsterdam, om de herinnering aan het Mirakel dat daar geschied zou zijn. Meer dan eens is dan ook van Roomsche zijde een poging beproefd om dit kerkgebouw weer in handen te krijgen, en toen bq den Hervormden Kerkeraad het plan opkwam om dit kerkgebouw te sloopen, hebben de Roomschen alles in het werk gesteld teneinde de uitvoering van dit plan te voorkomen De Hervormde Kerkeraad heeft echter ruwweg alle plannen om dit bouwvallig geworden kerkgebouw te laten restaureeren, van de hand gewezen; wat niet alleen te wgten was aan de hooge kosten, die zulk een restauratie zou meebrengen, maar ook wel aan een zeker „antipapisme". Thans komt loontje om zijn boontje, nu een Roomsche wegens die slooping van de oude Kapel aan den Kerkeraad een proces aandeed, dat den Kerkeraad in niet geringe moeilijkheden kan brengen. Deze historische achtergrond geeft aan dit proces een eigenaardig karakter en verklaart, waarom het zoo algemeen de aandacht trekt. Het gaat hier niet alleen om het eigendomsrecht op een graf, maar et is feitelijk een strijd tusschen Roomsch n Hervormd. Zonder eenigen twijfel zal it proces dan ook wel tot de hoogste nstantie worden doorgezet, en indien de ooge Raad ten slotte den eigenaar in t gelijk stelt, zijn we benieuwd wat de evolgen hiervan zijn zullen. Vermoedeijk is de heer Alberdingh Tfaijm niet e eenige, die met oude papieren zrjn echt op een graf in de Nieuwe Zijds Kapel kan doen blijken, en de Hervormde erkeraad kon achteraf wel eens spijt enoeg hebben, dat ze de Nieuwe Zijds apel maar niet onveranderd liet bestaan. n zooverre levert deze „strijd om een graf" een eigenaardige bijdrage voor de geschiedenis van onze kerkelgke toestanden en is hij zeker niet van belang ontbloot.

Toch is het niet alleen daarom, dat we op dit proces wijzen, maar ook omdat de Rechtbank te Amsterdam onder hare overwegingen de opmerking opnam, dat „de gedaagde (d. w. z. de Hervormde Gemeente) er nog niet aan gedacht heeft haar eigendomsrecht van de N. Z. Kapel, die zq toch slechts ten gebruike vanhaar eeredienst in „eigendom" ontving, als een gebruiksrecht te qualiüceeren, dat dan geheel vervallen zou zijn voor het deel, waarop zij winkels deed bouwen." Hoe voorzichtig de Rechtbank zich ook uitdrukte, toch wil ze hiermede blijkbaar te kennen geven, óat naar haar oordeel de Hervormde Gemeente (waarmede bedoeld is de oude Gereformeerde Kerk van Amsterdam) dit en andere kerkgebouwen bij de Reformatie wel van de Overheid gekregen heeft om daarin haar eeredienst uit te oefenen, maar dat ze daarom nog niet in dien zin als eigenaresse mag beschouwd worden, alsof ze met deze gebouwen zou mogen doen wat ze wil, bijv. den grond verkoopen voor een geheel ander doel. In hoeverre deze beschouwing juist is, laten we in het midden. H-el het vraagstuk van het eigendomsrecht dezer Kerkgebouwen, die met de Reformatie uit de handen der Roomschen in die der Gereformeerden zijn overgegaan, is een zeer ingewikkelde en moeielijke quaestie, waarover de rechtsgeleerden het onderling lang niet eens zijn. Juist daarom is deze uitspraak van de Rechtbank te Amsterdam echter van zeer veel belang. Of de vingerw^zing, door de Rechtbank gegeven, aanleiding zal geven aan de Overheid om ook haar recht op de vrijgekomen gronden bij de Nieuwe Zijds Kapel te doen gelden, en of de rechtbank geroepen zal worden ook over deze quaestie uitspraak te doen, wagen we niet te voorspellen. Maar welke gevolgen dit proces ook moge hebben, het feit, dat de rechtbank van de hoofdstad van ons land openlijk haar twijfel heeft uitgesproken, of de Hervormde Kerk wel in eigenlijken zin als de eigenaresse is te beschouwen van de „haar door de Overheid ten gebruike afgestane kerkgebouwen", is te beteekenisvol, om er niet de aandacht op te vestigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen