Het scepticisme van David Hume.

Van geheel anderen aard is de tweede dissertatie, die door Dr. E. E. van Rooyen geschreven werd en die handelt over het Scepticisme van den befkenden Engelsche'n philosoof David Hume. Zelfs zou de vraag kunnen opkomen, of een proefschrift, over een dergelijk onderwerp niet eerder dienen mocht om den titel van doctor in de philosophie, dan dien van doctor in de^ theologie te verwerven. Toch rechtvaardigt de groote beteekenis, die Hume niet alleen voor de philosophic, maar ook voor de theologie gehad heeft, zeker wel de keuze van dit öndervirerp, al gold het hier dan een promotie in dé faculteit der godgeleerdheid. P"n aan den jeugdigen doctor werd daardoor gelegenheid, geboden om te toonen dat hij meester op. beide wapens was.

Terecht heeft Dr. van Rooyen gevoeld dat om het scepticisme van Hume recht te-verstaan, hij eerst moest beginnen met den tijd te schetsen, 'waarin Hume optrad, om dan in de'persoonlijkheid van Hume zelf door te dringen door zijn leven te beschrijven, omdat in Hume's persoonlijkheid de verklaring van zijn scepticisme ligt. Vervolgens wordt.in een drietal hoofd stukken de leer van Hume-uiteengezet ten opzichte yan, de Metaphysiea, van - de Theologie., en .van de Ethiek, terwijl ten slotte enkele critische opmerkingenAvordéii gemaakt naar aanleiding van het, stelsel van Hurhe.

Al mag' het geboortejaar van Hume méér dan twee eeuwen achter ons liggen, toch blijft hij een van de meest beteekenis volle philosaphen van. Engeland, die vooral door zijn, invloed op Kant voor heel de nieuwere ontwikkeling der philosophie van beteekenis is geweest. Het Dei'sme, 'dat töt op zijn tijd in Engeland opperma.chtig was, heeft hij de zwaarste slageti toegebracht Maar tegelijk heeft hij door zijn scepticisme ook alle waarheden der Christelijke religie trachten te ondermijnen, en aan .de Ethiek een nihilistischeq grgndslag gegeven, die nog maar al te veel het publieke leven in Engeland beheerscht.

S}-mpathiek is een gestalte als Hume voor een Calvinist zeker niet. Niet alleen omdat hij door zijn scepticisme nameloos veel kwaad'heeft gedaan, maar ook orndat yaa een religiei-s karakter bij hem geen sprake is. Hij w^-een scherpzinnig denker maar van een hart, dat naar God uitging, viel al zeer weinig bij hem te bespeuren

Toch mogen we Dr. van Rooyen dank baar zijn. dat hij dit scepticisme van Hume behandeld heeft, Zijn psychologi'sche teé kening van Hume is uitnemend geslaagd.' Hij heeft het stelsel van Hume op geheel objectieve wijze-weergegeven en het in een vorm gedaan, die de belangstelling prikkelt. En al kon het slothoofdstuk breeder zijn uitgewerkt, toch heeft hij volkomen terecht aangewezen, waar de fout van Hume's stelsel schuilt. In wetenschappelijke kringen zal deze dissertatie dan ook zeker met waardeering ontvangen wórden, Ze leg.t getuigenis af van noeste werkkracht en van een helder verstand.

Dat beide Zuid-.A.frikaners te midden van de ernstige tijden, die we beleven, en die ook hun vaderland in zooveel beroering hebben gebracht, den moed hebben gehad om aan dezen wetenschappelijken arbeid hun beste krachten te wijden, pleit voor hun wetenschappelijken zin. Moge God de Heere hen veilig geleiden naar hun vaderland en daar nqg tot rijken zegen stellen in den ar'oeid, die hun wacht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen