Kentering in het Modernisme.

In de vergadering der moderne Theologen, - te Amsterdam gehouden, heeft Prof. Dr. K. H. Roessingh, de jongst benoemde der Leidsche hoogleeraren in de Theologie, gesproken over dé kentering in het Modernisme, waarin hij er op wees, hoe onder de modernen van onzen tijd een wijziging heeft plaats gevonden, die tot geheel nieuwe theologische beschouwingen heeft geleid.

Het persverslag van deze belangrijke rede nemen we uit de Nieuwe Rotterdamfiche Courant over:

Na de rede van den voorzitter spreekt Prof. Dr. K. H. Roessingh van Leiden over» de kentering in het Modernisme". Hij begint met er op te wijzen, dat het Modernisme als een godsdienstige, kerkelijke, theologische strooming in de zeventig jaar dat zij bestaat, zeer gewijzigd is, wat ook wel natuurlijk is voor een werelden levensbeschouwing, die niet kerkelijk gebonden, is. Spreker is van oordeel, dat er in alle wisselingen niet één karakteristieke wezenstrek voor het geheele modernisme is aan te wijzen, al zijn bepaalde fazen der ontwikkeling ook onder zekere formuleeringen saam te vatten. In toenemende mate zijn echter sommige van de oude leuzen losgeraakt, hebben somtijds zelfs den ouden naam laten varen. Waarom gaat het nu bij de jongste kentering? In welke richting wijst nu wat men > rechts-modernisme" noemt? Het gaat lo. om een nieuwe levensbeschouwing 5 men voelt zich thuis in andere gods-^dienstige kringen, men staat anders tegenover het »richtiDg"-vraagstuk; er groeit een nieuwe »mentaliteit" — hoe moeilijk zich die ook laat formuleeren. Practisch is deze wending yan grooten invloed.

2o. is er gekomen een nieuwer vroomheidstype; andere factoren geven kleur aan het godsdienstig leven ; het zondebesef speelt een andere rol in het leven, en in verband daarmee is de beteekenis van Christus een andere geworden. Het gaat bij beide genoemde punten, het zondebesef èn de Christusbeschouwing, oorspronkelijk niet om een veranderd theologisch fnzicht, maar om een andere levensactie ; men waardeert zichzelf en het historisch gegevene niet, gelijk het echte moderaisme dat deed.

3o. loopt dit alles uit op nieuwe theologisehe beschouwingen.

Nadat de spreker enkele woorden heeft gewijd aan het formeel karakter der theologie en de bedenking heeft afgewezen, als worden meer theorieën gebouwd op subjectieve gevoelens en waardeeringen, behandelt hij drie theologische consequenties van het rechts-modernisme :

a. de nadruk valt op een dualistische beschouwing der werkelijkheid, gehjk bijna overal in de hedendaagsche wijsbegeerte de onoplosbare tegenstelling van het rationeele en het irrationeele weer sterker wordt geaccentueerd.

b. Niet zonder verband hiermee is het feit,

dat ia toenemende mate het anti-supranaturalisme der moderne theologie en - wijsbegeerte, de gelijkstelling dus van causaliteit en natuurwetmatigheid bestrijders vindt; dit kaa leiden tot een ^anti-natunriistische theologie, waarin het verband van God en wereld, van het inteliigebele en het empirische, op nieuwe wijze wordt gezien — al beteekent dat natuurlijk niet: een wederopname van het bijbelsch wondergeloof.

c. de theologie zal specifiek-christelijk zijn. Het modem-historisch relativisme heeft de oude stelling van »de absoljutheid van het Christendom" ondermijnd, maar op grond van historische overwegingen zoowel als van persoonlijke keuze stelt zich de theoloog in het christendom.

Aan de fundamenten van het nieuwere denken wordt bij dat alles niet te kort gedaan, maar onder invloed van nieuwe cultuurstroomingen zijn nieuwe levens-en wereldbeschouwingen opgekomen, die ver staan van de echt-> modeme".

De irichtingen" kunnen elkaar niet missen en de rechts-mi demen zullen zoowel ter ünkerals ter rechterzijde geestesvetwantschap vinden.

Gelijk wel vanzelf spreekt, vond deze rede onder de modernen van den ouden stempel heftige bestrijding. Men voelde terecht, dat wat Prof Roessingh hier uitsprak in den grond de scherpste veroordeeling was van het vroegere moderne standpunt. Maar tevens bleek ook, hee Prof Roessmgh volstrekt niet alleen staat, maar tal van jongeren zich aan zijn zijde scharen. Het modemisme meende de orthoduxie overwonnen te hebben en thans blijkt, hoe sterk de invloed van de orthodoxie ook onder de jongere modernen doorwerkt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen