Uit de Pers.

Ds. F. J. Krop, Hervormd predikant van Rotterdam, heeft in een vergadering in de Doele te Rotterdam een rede gehouden over het antimilitarisme, waarvan we het persverslag aan de Nieuwe Rotterdamse he Courant ontleenen: .

Slechts noodgedrongen, zoo zeide spr., sta ik hier hedenavond voor u, om een woord van ernstige waarschuwing te doen hooren en u te wijzen op dé gevaren van een zeker anti-militairisme.

Noodgedrongen. Want het liefst zoo spr. een einde maken aan de ontzaglijke worsteling, die reeds zooveel ellende *om zich heen heeft verspreid en die Europa's ondergang dreigt te worden.

Maar dat is thans, helaas, onmogelijk. Dat zou zijn een schoon gebaar zonder eenig practisch nut, zonder eenig merkbaar resultaat, en wij mogen onzen tijd niet verliezen met ijdele wenschen en fraaie leuzen.

En nu doet zich het zonderlinge verschijnsel voor, dat naarmate de toestand ook voor ons land ingewikkelder wordt, de veerkracht onzer natie schijnt te verslappen, de liefde tot eigen volk en vorstenhuis dreigt af te nemen, ondermijnd door een stelselmatige actie, die hoofdzakelijk van christelgke zijde, in elk geval: met opheffing van het christelgk vaandel wordt gevoerd.

Opmerkelijk, inderdaad. Terwijl de sociaal-democratie met haar Internationale verlegen schijnt; haar leuze: geen man en geen cent. in de praktijk verloochent, haar eigen figuur tracht te redden, zonder er in te slagen, komt van een zeker christendom, gesteund door de anarchistische fiactiën, een oppositie tegen al wat ons nationaal bestaan kan verzekeren en bevestigen, die in hooge mate bedenkehjk moet worden geacht Getallen doen hier niets ter zake. Ook al was er geen enkele dienstweigeraar, dan zou de zaak nog dezelfde zijn.

Voorzeker, daar schuilt een groot gevaar in de propaganda van het christelijk anarchisme (het eenige dat ons hier bezighoudt) en voor zoover daar een beroep wordt gedaan op de Schrift, op het Christendom, op den Heüand zelf, is het de roeping vön de voorgangers der gemeente, recht te zetten wat somwglen onbewust, vaker mèt volkomen bewusiheid, scheef wordt getrokken.

De predikanten hebben, als dienaren des Woords, het recht, en zijn zeUs verplicht, om het Ucht des Woords op elk levensterrein te laten schgnen, alle vraagstukken bij dat licht te bezien, en zij zullen zich dat recht door niemand laten betwisten. Wie waarlijk onder de christen-anarchisten au serieus wil worden genomen, sla den toon aan van ds. de Baan, die schrijft: Ér is maar één standpunt, dat ik nog eenigszins biUijkea kan, wanneer men den oorlog aanvaardt, maar slechts aanvaardt als een bitter krui3„Wanneer men zegt: ik zie het verschrikkelijke ervan en ik weet dat het mijn ziel verscheuren zal en dat het mijn leven lang een schaduw zal werpen over mijn weg; 'maar ik zie het als mijn plicht.'

Tot op zekere hoogte en in zefceren-> z; n dienen alle geloovigen antinulitairist te zijn. Van hetgeen men het »Pruisischet militairisme zou kunnen noemen is elk christen — zoo hij slechts nadenkt en consequent wil zijn — afkeerig.

Spr. is niet geneigd den oorlog als een noodzakelijk element in elk gezond volksleven te verheerlijken, terwijl hg nog met schrik terugdenkt aan de klanken die ook in ons land werden vernomen, toen men sprak van: dankstonden voor den oorlog, dien menwelgeensfrisschen, vroolijken krijg* noemde, doch dien men toch een zegen voor de menschheid achtte.

Het kwaad moet in zij* oorzaken worden nagegaan, in zijn wortel zelf worden aangetast Van socialistische zijde wordt van het kapitalisme gesproken in verband met dezen »economischen» oorlog? Welnu, wat van dien kant te berde wordt gebracht dient door de christenen, die allereerst recht en gerechtigheid eischen. wel degelijk overwogen te worden. De sociale vraagstukken dienen, ook van christelijke zijde, .steeds ernstiger onder de oogen te worden gezien. Niet het minst tot voorkoming èn van buitenlandschen, èn van binnenlandschen oorlog oorlog, met of zonder wapenen. Het brute geweld, het: macht boven recht, wordt in de internationale verhoudingen gewraakt Welnu, dan eveneens op het gebied van industrie en kapitaal; op elk gebied; want het zou al heel oppervlakkig zijn de internationale conflicten te beperken en den binrgeroorlog, de maatschappelijke revolutie in de hand te werken door die onderdrukking en achterstelling van de economisch rw^akkeren, die men zoo menigmaal kan zien.

Maar wij leven toch altijd in een zondige wereld, een wereld van haat en nijd, waar de «oorlogen en geruchten van oorlogen') niet zullen ophouden tot aan den jongsten dag; en dan klemt de vraag: Mag en moet een natie op tegenweer bedacht zgn, als zij elk oogenblifc van verschillende z ij den kan worden besprongen?

Gelukkig kan voor Nederland het probleem zich nooit anders stellen, daar een veroveringspolitiek, ook al zou die bij ons aanhangers vinden, tot de materieele onmogeiijfchedeii zou behooren. En dan luidt spr, 's antwoord, aan de hafld der Heilige Schrift, in den geest van Christus zelf: Ja, beslist; een volk moet op tegenweer bedacht blijven; het mag niet lijdelijk toezien als zijn bestaan wordt bedreigd; het mag zich niet laten vertrappen. Mocht men in het Evangelie iets anders hebben gevonden, dan ligt dat aan oppervlakkige kennis van de teksten, uit hun verband gerukt, aan schromelijke begripsverwarring.

Daar is toch tweeërlei gebied: het stoffelijke en het geestelijke. Op beide verdringt het sterkere het zwakkere; maar terwijl hier de kracht in beginselen, overtuigingen, geloof bestaat, bestaat zij daar in wapenen. Vrede kwam Christus op aarde brengen: maar vrede met God; en juist de prediking van dien ^Tede zaJ wak beroeringen in de wereld tusschen de mensehen veroorzaken. En dan mag men wel degelijk op zelfverweer bedacht zijn, zoowel individueel als nationaal. Aan het recht om de wapenen te laten spreken in een rechtvaardige zaak, tornt de Heiland allerminst.

Spr. neemt aan, dat alle antimilitairisten, wien het ernst is met hun houding, ook in hun zaak en bedrijf-het antimilitairisme toepassen. Dat zij ook daar, daar allereerst, sociale gerechtigheid toepassen. Maar zullen zij j^dr. Baehler en geestverwanten in engeren zin uitgezouderd) die zaak verdedigen, of, wat op hetzelfde neerkomt, laten verdedigen door poütie of marechaussee ?

De eenige vraag waar de strijd om gaat, is feitelijk deze: Is de nationale onafhankelgkheid van mijn volk iets waarvoorik in de bres zou willen springen; is zij mij iets waard; ja, is zij waard dat ik haar verdedige met mijn leven, hoe kostbaar, hoe onschatbaar die gave Gods in mgn oog ook moge zijn?

Neen, zegt de "antimüitarst, voor mijn land en volk voel ik niets, heb ik, in elk geval, mijn leven niet veil.

Is het waar, dat vaderlaiAsliefde de aJgemeene broederschap der menschen ir den weg staat? Wie eenigszins kalm nadenk^ z«i hier ontkermend op antwoorden.

Een natie is niet eenvoudig een aardrijkskundige uitdrukking. Zij is een collectieve persoonlijkheid, een gemeenschappelijke ziel Een persoonlijkheid, die langzaam in den loop dtr historie is ontstaan. Die zich gevormd heeft order allerlei gebeurtenissen en gemeenschappelijk ge^lragen beproevingen, zeer verschillende elementen scharende «om één gemeenschappelijk ideaal».

Vrijheidszin is geen plant van vreemden bodem; is geen gave noch vrucht der revolutie, maar openbaring, uitvloeisel van het-geloof. Hoe kon het aak. anders, waar geheel onze staat, geheel ons nationale zijn, uit de reformatie, die machtige beweging der ware vrijheid, geboren is. In de verkondiging der vrije genade Gods door Christus lag de bron eener vroeger onbekende zedelijke kracht Dit is de kracht waaruit de Gereformeerde kerk en het Hervormde Nederland ontstaan is. Karakters, als in die atmosfeer gevormd, heeft de wereld buiten het Christendom niet gekend.

Nederland verkeert, als ratie, in bijzonder gunstige omstandigheden. DeecL: -Christel> jke, gezonddemocratische leuze: Vrijheid, gelijkheid en broederschap, kan in zijn midden uit voUe borst worden aangeheven, zonder als een revolutieleuze te klinken, daar z^ samenvalt met het devies der Oranje's: Je maintiendrai. ik zal handhaven.

Zijn er menschen die wel zouden strijden voor eigen behoud en eigen zaak, doch niet voor het land waaraan zij zooveel te danken hebben, niet voor het Vorstenhuis, dat steeds het volk van Nederland diende iji den volsten zin des woords?

Scharen wij ons — eindigde spr, — om het aloude vaandel, oranje, blanje, bleu, en stellen wij tegenover de ten onrechte christelijk genoemde theorieën van den Russischen droomer Tolsioi, de machtige, schriftuurlijke, gereformeerde klanken van een IJa Qosta:

Zij zullen ons niet hebben. Zoo lang deze IJstad staat.

Al zou op een enkele uitdrukking van den spreker captie te maken "vallen, toch zijn we met de hoofdzaak van zijr betoog het zoo geheel eens, dat we gaarne dit woord ook onder de aandacht onzer lezers brengen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen