Nieuw-Testamentische exegese - pagina 21

22 en het andere verwaarloosden, te ontzenuwen en bovenal een formule te vinden, waardoor aan alle plaatsen volle recht werd gedaan. Die formule werd straks door kerkelijke bekrachtiging dogma, zoodat de exegese der patres voor een niet gering deel beoogde het zoeken van het dogma. ) Een soortgelijk verschijnsel treft ons — om nog weer eens te letten op een bloeiperiode der exegese — in den hervormingstijd. Ieder weet, hoe in de exegetische werken der reformatoren naar aanleiding van verschillende teksten tegen de dwalingen van Rome, Doopsgezinden en Libertijnen wordt te velde getrokken. De exegese zocht die weerlegging, zij zocht handhaving van het oude dogma met ter zijde stelling van ingeslopen kwaad. Zelfs wordt de geheele of gedeeltelijke dogmatiek, zooals b. v. bij Melanchton en Zanchius wel in de exegese opgenomen. Men acht de exegese a. h. w. niet volledig zonder dit alles. ) Nog erger is het bij Rome. Daar beheerscht niet slechts het dogma de exegese, maar ook de kerkelijke uitlegging bindt den exegeet. Er moet. hier dus gesproken van een absoluut heerschen der traditie in den ruimsten zin van het woord. ) Men gevoelt wel, dat hier iets hapert. Trachten we op te sporen, wat het mag zijn. Ik geloof niet, dat het in de eerste plaats de onvrijheid der exegese is, waarover we ons hebben te beklagen. Immers we zagen reeds op allerlei wijze, hoe het met de vrijheid is gesteld. Spreekt men over absolute vrijheid, dan bestaat ze alleen in naam. Dat ook te groote sterkheid van den band tusschen exegese en dogma de fout niet is, die wij zoeken, zal ieder duidelijk zijn, die zich indenkt, wat het dogma eigenlijk is. Het dogma rust op exegese. Het zou niet tot dogma zijn verheven, indien men er niet van overtuigd was, dat het vastgestelde geheel in overeenstem51

52

53

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen