Psychiatrie en wereldbeschouwing - pagina 21

21 gische en wijsgeerige wetenschappen, afgeleid u i t onze beginselen, zijn neergelegd i n het t h e ï s t i s c h creatianisme met de d a a r u i t voortvloeiende leer v a n de onsterfelijkheid, waarbij aan de menschelijke z i e l een eigen oorsprong en toekomstig lot wordt toegekend. H e t ontbrak i n den loop der tijden niet a a n pogingen, om d i t beginsel te verdiepen en nader toe te l i c h t e n . Somm i g e n onderscheiden het psychische en de ziel, anderen de z i e l en den geest, weer anderen de ziel en de persoonlijkheid of het „ I k " . C a l v i j n ) spreekt over de ziel als den onsterfelijken geest, w a a r i n hij het verstand en den w i l onderscheidt. „ D e taak des verstands is", volgens C a l v i j n , „ o m onderscheid te m a k e n tusschen de zaken, die den mensen voorkomen, n a a r dat het aan het verstand toeschijnt, dat iedere zaak p r i j z e n s w a a r d i g of te l a k e n z i j ; en de taak v a n den w i l , om te v e r k i e z e n en te volgen, hetgeen v a n het v e r s t a n d voor goed gekend, daarentegen om te verachten en te v l i e d e n , hetgeen als k w a a d veroordeeld w o r d t " ; wat voorts de functies i n het psychische betreft, daarover heeft hij geen 'eigen beschouwingen, doch „ l a a t het", o m weer zijn eigen woorden te gebruiken, „ o v e r a a n de philosophen, dat ze v a n de k r a c h t e n en de w e r k i n g e n der z i e l s c h e r p z i n n i g disputeeren en handelen." E n hierover voortgaande, zegt h i j : „ i k beken, dat die dingen, die zij dienaangaande leeren, w a a r a c h t i g en niet alleen v e r m a k e l i j k m a a r ook profijtelijk zijn, om geweten te worden en daartoe ook behendig zijn gevonden en samengesteld, en i k w i l v a n de studie en oefening d a a r v a n de weet- en l e e r g i e r i g e n niet afhouden. ) 1

2

W a t n u door C a l v i j n ziel wordt genoemd, wordt door anderen aangeduid met het woord „ g e e s t " . J . W oltjer ) noemt de z i e l het geheele onstoffelijke wezen v a n den mensen en d a a r i n is de geest het hoogere, drijvende, het actieve. H . B a v i n c k noemt den geest het beginsel, de k r a c h t en de ziel den zetel, het subject des levens, t e r w i j l W a t e r i n k , die dezelfde onderscheiding maakt, spreekt v a n psyche en Ik. W e moeten d a n ook bij het geb r u i k v a n het w o o r d „ziel" wel weten, wat daardoor wordt aangeduid. Bedoelen we het psychische als de levensfunctie, die aan het somatische zoodanig gebonden is, dat de conceptie v a n een psychophysisch p a r a l l e l i s m e alle recht v a n bestaan heeft, en is dat heel iets anders, dan wanneer we spreken over de ziel als het p r i n c i p i u m p r i m u m en het correlaat v a n heel het innerlijk gebeuren. M a a r spreken wij d a n over de ziel als het allesomvattende, dan bedoelen wij daarmee een integratie, i n de o n t p l o o i i n g v a n de menschelijke persoonlijkheid, waarbij i n het i n d i v i d u e e l somato-psychische de n o ë t i s c h e persoonlijkheid als redelijk zedelijk wezen gehypostaseerd is. T

3

Institutie. (Vertaling Corsmannes, Landwehr, Bottenburg. Amsterdam). ) Institutie 1—15—6. ) Wetenschap van den Logos. 2 3

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen