1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 156

148 behouden blijft. Maar ook afgezien daarvan is de geldigheid van de wet onafhankelijk van de aanschouwelijke voorstelling, dat alle natuurprocessen in bewegingen bestaan. Zonder hypothesen er bij te halen is het eerder een v^et der transformatie: wanneer kinetische energie in andere krachtvormen omgezet wordt en deze ten slotte in kinetische energie teruggevoerd worden, dan komt hetzelfde bedrag te voorschijn dat uitgegeven werd. Waarin deze andere energievormen bestaan, daarover zegt de wet niet het minste. Zoo zou men het psychische als ophooping van speciale energieën kunnen beschouwen, die haar bepaald mechanisch aequivalent hadden. Bepaalde psychische functies zouden met voortdurend verbruik, andere met een evenzoo voortgaande productie van physische energie verbonden zijn. Daar aan deze voorstelling uiteraard vele bezwaren verbonden zijn en aan weinigen bevredigen zal, haeft Stumpf nog een andere richting voor oplossing aangegeven. De psychische toestanden zouden op die wijze werkingen en oorzaken van physische processen zijn, dat geenerlei vermindering en vermeerdering van energie, zij het ook van voorbijgaanden aard, met deze wisselwerking verbonden zou zijn. Een bepaald zenuwproces in een bepaalde streek der hersenschors is de regelmatige voorwaarde voor het tot stand komen van een bepaalde gewaarwording, deze komt als noodwendig gevolg naast de physische werkingen uit het zenuwproces te voorschijn (dit tot onderscheid van het parallelisme) Maar dit deel der gevolgen absorbeert geen physische energie en kan in zijn verhouding tot de voorwaarden niet door mathematische begrippen en wetten worden uitgedrukt. Op dezelfde manier komt een bepaald proces in de motorische centra der schors tot stand, niet door physiologische voorwaarden, maar steeds alleen onder medewerking van een bepaalden psychischen toestand (affekt, wil), zonder dat toch het quantum physische energie door deze beïnvloed wordt. Het is raoeielijk in te zien op welke wijze deze beschouwingen van het parallclisme verschillen en van een causaalverband kan bij Stumpf's opvatting zeker geen spraken zijn. Het moeilijkst is nog in te denken het motorische proces, dat wel, wat energie betreft, door hot voorafgaand physiologische proces bepaald is, maar toch ook het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen