1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 98

90 zie ik hierin wel degelijk het compromis aanwezig, doch dit is een punt van ondergeschikte beteekenis. Inzonderheid wordt nagegaan de overeenstemming van de leer van Reinke met de philosophic van Leibniz. Deze overeenstemming is inderdaad treffend, en voor mij nieuw. Uit de werken van Reinke zelf blijkt dit niet, daar de naam van Leibnitz, naar ik meen, zelfs niet eenmaal genoemd wordt, daarom acht ik het niet onbelangriik dit gedeelte in toto te citeeren, met weglating der noten. „Ik kan niet nalaten de aandacht te vestigen op de treffende overeenkomst, die er tusschen deze mechanisch-vitale theorie van Reinke, en de conceptie van Leibniz valt waar te nemen. Tot zelfs in de monade van Leibniz vinden wij de distinctie tussclien actieve en passieve krachten. In zijn philosophic wordt ook onderscheid gemaakt tusschen de energie en de daarop inwerkende actie, die de energie leidt, i) De „force active", die het principe is van de eigenaardige bestaanswijze van elke monade, is de eerste „entéléchie", die den vorm bouwt en die onderscheiden moet van de „force passive", die de materie voortbrengt. ^) Ook bij hem dezelfde opmerking, dat in de materie op zich zelve geen grond kan zijn, dat de deelen zich vereenigen tot een geheel. •^) En zoo spreekt hij van het psychisch moment als van eene „anima", van een „forma animae", zelfs van „animae dominantes", bij voorkeur van den mensch gebezigd, maar toch ook op andere organische wezens toegepast. •*) Nu tracht Reinke wel den schijn van metaphysica te ontgaan door zijne dominanten op te nemen in het physicachemische kader en ze voor te stellen als product der organisatie, door te verklaren, dat zij onbewust handelen en zoo weinig weten van hetgeen zij doen, als het raderwerk van een chronometer, maar daardoor ontkomt hij toch niet aan hare macht. Ook hierin blijkt zijne treffende overeenkomst met Leibniz, die dit alles van zijne „ames dominantes" eveneens verklaart. En als Reinke spreekt van de onbewust intelligente instincten als van psychische krachten i), dan is ook dat een moment dat zeker niet toevallig met de leer der donkere voorstellingen van Leibniz overeenstemt. Ook de these, dat de dominanten der configuratie van het organisme afhangen van de onzichtbare structuur van het protoplasma"), geeft zuiver Leibniz beschouwing weer ^)."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen