1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 151

143 der natuur niets is, dat niet principieel mechanisch te begrijpen en te verklaren zou zijn en misschien ook op een of anderen tijd verklaard zal worden. Elk proces op physisch gebied, het grootste of het kleinste, het eenvoudigste of het ingewikkeldste, de loop der sterren en de beweging van een billardbal, de verschijnselen van licht en geluid, van magnetisme en eleclriciteit, de chemische orazettingsprocessen en de organische processen van vorming en uitscheiding der sappen, van prikkeling der zenuwen en der hersencellen, elk physisch proces is gedetermineerd en geschiedt dus volgens bepaalde, onveranderlijke natuurwetten. Zijn eenmaal pliysische voorwaarden vooraf gegaan, dan zijn geen andere oorzaken meer noodig om een bepaald proces te verklaren. Nergens blijkt een niet-physische kracht in de physische wereld, nergens een ingrijpen van psychische factoren. Geen goden en demonen, geen zielen en geesten kunnen eenigen invloed, welken ookj op de natuur uitoefenen. Zelfstandig gaat de natuur, alleen aan hare eigen wetten onderworpen, als een ontzaglijke automaat, haar loop. Ook God zelf, in zooverre hij als een boven de natuur staand wezen wordt opgevat, kan niets in de natuur bewerken, „n'a pas besoin de cette hypothese", om met Laplace te spreken. Staat nu het genoemde voldoende vast om daardoor de wisselwerking onoverkomelijke moeilijkheden te geven en daardoor aan het parallelisme meer waarschijnlijkheid ? Geconstateerd mag in de eerste plaats worden, dat er geen denknoodwendige grond is over het aannemen van de zoogenaamde gesloten natuurcausaliteit. De ervaring leert, dat in de natuur bepaalde wetten heerschen, maar daarom heeft men nog niet het recht om te besluiten, dat het geheele gebeuren gebonden is aan algemeene wetten, die overal op dezelfde wijze gelden. Hierbij moet speciaal gedacht worden aan de organismen en direct wordt men voor de vraag gesteld: moet men aannemen, dat men ook bij de organismen alles kan verklaren door natuur- en scheikundige processen. Indien men hierop een ontkennend antwoord geeft, zooals men langzamerhand weer meer gaat doen, dan vormen de organismen een uitzondering en kan men dus van een algemeene geldigheid niet meer spreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen