1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 155

147 de gesloten natuurcausaliteit niet afleiden, alleen deze zou de wisselwerking onmogelijk maken. Zoodra men dit aanneemt, beperkt men de energiewet evenmin, als het een beperking van de wet van Torricelli is, dat zij op wereldlichamen, die geen atmosfeer hebben, niet gelden kan. „Het cnergieprincipe gelijkt op de statuten van oen gezelschap, waardoor het verkeer onderling geregeld wordt en waaraan ieder zich onderwerpt, die er bij komt, maar niet voor het verkeer van leden met niet-leden of voor niet-leden en vroegere leden behoeft te gelden." Het principe der gesloten natuurcausaliteit is geen zaak van vitaal belang voor de natuurwetenschap. De wereld in haar totaliteit is ons nooit gegeven, altijd kan het onderzoek alleen bepaalde systemen als relatief gesloten beschouwen. Onder deze omstandigheden is het echter voor de nituurwetenschap geheel onverschillig, of men aanneemt, dat op punten, door ervaring gegeven, het psychische en physische op elkaar inwerken. Het vreemde zou verdwijnen, zoodra de natuuronderzoeker zich wilde gewennen, het physisch reëele niet als het „Reale schlechtweg" te beschouwen. Niet de physische kosmos, maar de psychophysische vormt de totaliteit der wereld en in den psychopliysischen kosmos geldt de energiewet niet algemeen, zij geldt alleen bij het werken tusschen materiëele dingen, niet bij het werken tusschen materiëele en niet-materiëele. Hierin gaat Busse in zijne opvattingen te ver en is met name met de physiologische feiten in strijd. Vroeger werd er immers reeds op gewezen, dat physiologische en pathologische ervaring aangeven, dat de werkza?mheid van de ziel feitelijk door het aanwezig zijn van physische energie bepaald is. Bespreken we nu de tweede opvatting, waarbij aangenomen wordt, dat de wederkeerige invloed van het physische en psychische zonder energieverbruik geschiedt. Stumpf 1) geeft twee wogen aan, waarbij de wet van h<itbehoud van energie tot haar recht komt bij de wisselwerking. Het onderscheid tusschen potentiëele en kinetische energie leert reeds, dat bewoging niet noodzakelijk hi den vorm van beweging 1)

Stiimpf 1. c. p, 23.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen