1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 147

139 werken op elkaar, aldus als een causaal verband, de theorie der yvisselmerking. Men kan echter ook aannemen, dat beide processen niet oorzakelijk in verband staan, maar alleen tijdelijk samenvallen, het parallelisme. Indien men nu de antwoorden op de eerste en op de tweede vraag gegeven mot elkander in verband brengt, dan spi'ingt het in oog, dat bij de 3 vormen van de identileitsleer alleen sprake kan zijn van niet-causaal verband, daar voor de wisselwerking minstens 2 wezens noodig zijn. Bij dualisme en spiritualisme kan een onderscheid gemaakt worden tusschen niet-causaal en causaal verband, terwijl trouwens ook beide hunne vertegenwoordigers gehad hebben. Een dualisme met causaal verband werd door Descartes aangenomen, met niet-causaal verband door Geulinx en Malebranche (occasionalisme). Een spiritualisme met causaal verband nam Lotze, met niet-causaal verband Leibniz aan. >j-«k,i.i: In den strijd, die gevoerd wordt over het verband van lichaam en ziel, wordt het zwaartepunt gezocht in de wijze van werking, m.a.w. in de wisselwerking en het parallelisme. Zoodra men aan iemand, die niet over deze quaesties gelezen of nagedacht heeft, vraagt, hoe hij zich het verband van lichaam en ziel voorstelt, dan zal men veel kans hebben een antwoord te ontvangen, dat overeenkomt met de opvatting, zooals zij door de traditioneele wisselwerkingstheorie werd gehuldigd. Men stelt zich dan nl. voor, dat de ziel een afzonderlijk bestaan leidt en op een bepaald punt met het lichaam in verbinding staat en men zal dit punt wel ergens in de hersenen vermoeden. Zoo geschiedde het ook vroeger en enkele punten werden aangewezen voor den zetel der ziel. Zulk een voorstelling moet nu als beslist onjuist verworpen worden. Volkomen terecht wordt opgemerkt, dat er geen plaats in de hersenen is aan te wijzen, die na verwoesting een algeheel verdwijnen van de geestelijke werkzaamheid na zich zou sleepen. Door nauwkeurige waarneming en experiment, vooral in de tweede helft van de vorige eeuw in eere gekomen, meende men steeds meer bewijzen te kunnen bijbrengen voor de idezititeit van de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen