1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 163

155 mensch, mogelijk maakt. Er is aldus een nietcontinue en ongeordendeontwikkeling aan de psychische zijde, verbonden met een continue en langzamerhand voortgaande ontwikkeling aan de physische zijde. Niet uit primitieve psychische atomen komen de hoogere psychische wezens te voorschijn, maar met bepaalde trappen, die de ontwikkeling bereikt, is het optreden van nieuwe vormen verbonden, die uit de reeds voorhanden vormen niet volgen. Deze nieuwe vormen, oefenen nu, als ze er eenmaal zijn, een invloed uit op den gang van het physisch gebeuren en doen de ontwikkeling der organismen door continue inwerking op een wijze geschieden, die niet zonder deze inwerking, dus door de physische krachten van het oi'ganisme alleen, tot stand zou zijn gekomen. Een analoog voorbeeld haalt Stumpf uit de mathematische leer der functies aan, waarbij aan een continue verandering van een x niet-continue veranderingen van een y beantwoorden, die tot x in de verhouding van functioneele afhankelijkheid staat. Zoo ook bij de ontogonie. Ook hier is het hoogere niet eenvoudig door omvorming van het lagere te verklaren, de hoogere zintuigen niet uit de lagere, het logische denken niet uit de gewaarwordingen, de moreele gevoelens niet uit de affecten van vrees en en het streven naar zelfbehoud af te leiden. Ook hier een continue ontwikkeling aan de physische zijde en een niet-continue aan de psychische zijde. Zijn de voorwaarden aan de physische zijde gegeven dan, voegt de ziel het nieuwe, in haar wezen gegrondveste vermogen, er bij. De menschelijke ziel laat zich niet in een psychisch mechanisme oplossen, haar wezen bestaat in het „Ineinander" van mechanisme en spontaneïteit. Die het evolutionistische standpunt blijven handhaven redden zich hier door een absoluten geest aan te nemen en meenen daardoor de moeilijkheden te ontgaan, die aan beschouwingen, als boven gegeven zijn, onwillekeurig opdringen. Intusschen raken de resultaten dezer beschouwingen dicht aan die van hen, die de schepping aannemen, zooals uit de citaten van Bu.sse voldoende blijkt. Amsterdam, Oct. 1909. L. BOUMAK.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen