1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 160

152 want altijd zal „Auslösung" óf bijvoegen van ontbrekende voorwaarden óf wegruimen van bestaande hindernissen zijn. Zoo zou, wanneer ook van de zijde van het psychische de verandering zonder afgave van energie kon geschieden, vermeerdering of vermindering van het energiequantum aan de physische zijde beteekenen. Höfler meent, dat de werkzaamheid der ziel daarin zou kunnen bestaan, dat zij de bewegingsrichting van kleinste hersendeeltjes zou kunnen veranderen. Dit zou zonder verandering in de som aan energie mogelijk zijn. Von Hartmann meent, dat dit mogelijk is alleen, wanneer de kracht rechthoekig inwerkt op de bewegingsrichting, dan wordt de hoeveelheid energie van het systeem vermeerderd, komt echter behalve deze een kracht in werking, tegengesteld aan de oorspronkelijke richting, dan blijft de waarde der bevfeging aan de oorspronkelijke gelijk. Men moet echter toegeven, dat in dit geval wel vermeerdering of vermindering van energie optreedt. Een laatste proeve is deze, dat het psychische als vorm der energie wordt beschouwd, hetzij dan in dynamisch matorialistischen zin (het psychische als product der zenuwenergie), hetzij dat men een zielsubtantie aanneemt, die de physische energie in psychische omzet. Ebbinghaus geeft de mogelijkheid van zulk een uitbreiding der energiewet toe, maar daardoor zal de mechanische wereldbeschouwing onmogelijk worden gemaakt. Külpe wijst echter op den omkeer in de kringen der natuuronderzoekers, wat de waardeering der mechanische wereldbeschouwing betreft, dien men niet alleen voor sceptisch kan beschouwen, reeds daarom niet, omdat deze omkeer steunt op historische kennis van hetgeen de mechanische physica praesteert. Bovendien mag niet vergeten worden, dat de mechanische wereldbeschouwing slechts een hulpconstructie der wetenschap is en niet de laatste „Ansicht" der dingen, zoodat haar waarde slechts een betrekkelijke blijft. Men zou dus door het aannemen van psychische energie een „einheitliche" wereldbeschouwing kunnen krijgen. (lüein.) Volgens Busse zou de ziel echter bi] de genoemde opvatting hare innerlijke „Lebendigheit und Regsamkeit" geweld aandoen. „Esgibt eine Wachstum geistiger Energie, dass durch keine naturwissen-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen