1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 161

153

.

schaftliche Formel ausgedrückt werden kann"'. De psychische energie moet echter afhangen van het aanwezig zijn van een bepaalde som energie in het organisme en de aanwas van psychische energie weerspreekt zulk een opvatting niet. Is het geen bezwaar, dat de psychische energie niet gemeten kan worden ? Wel is het waar, dat de wetenschap dan alleen gebruik zou kunnen maken van dit begrip, maar daarom kan het nog niet als onaanneembaar beschouwd worden. Külpe heeft trachten aan te geven, dat wisselwerking en parallelisme elkaar niet tegenspreken. Hij houdt aan het parallelisme als een regulatief principe vast, voor de empirische wetenschap verdient het aanbeveling een wijze van uitdrukking te gebruiken, die op geen enkele wijze op de ervaring inbreuk maakt. Onder het parallelisme wordt door de empirische psychologie niets anders verstaan dan dat aan elk psychisch proces een physisch beantwoordt. Zou men een psycho physisch causaalverband empirisch willen vaststellen, dan zou noodig zijn de opeenvolging in tijd van de gewaarwording na het optreden van den prikkel in de hersenschors vast te stellen, anderzijds zou het voorafgaan van den wil voor de correspondeerende centraalmotorische innervatie geconstateerd moeten zijn. Het is echter aan gegronden twijfel onderhevig, of het tiidverband der bewustzijnsprocessen en physiologische processen ooit onderzocht kan worden. Volgens Külpe is de meest waarschijnlijke metaphysische „Deutung" van het psychophysisch verband het dualisme. Daardoor wordt het verschil van ziel en lichaam, in de ervaring gegeven, geheel ongedwongen verklaard. Deze opvatting correspondeert met het pogen der moderne biologie, want daardoor kan het bewustzijn als noodwendig lid in de ontwikkeling der levende wezens begrijpelijk worden gemaakt. Behalve deze positieve voordeelen komt haar nog ten goede, dat de uitbreiding van het psychische over alle grenzen der ervaring, zooals bij het consequente parallelisme, vermeden wordt. Aan het einde van zijne beschouwingen komt Klein met de verklaring : „adhuc sub judice lis est" Het parallelisme beantwoordt aan de beschouwingen der natuuronderzoekers, die aan het principe

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen