1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 157

149 psychische als noodzakelijke voorwaarde vooronderstelt. We zouden zeggen, dan is er ook voor de psychische toestanden niets meer te doen. Eene andere proeve van verklaring is van Rehmke en Wentscher. Rehnike neemt ook aan, dat de ziel alleen voorwaarde is voor het optreden van veranderingen in den hersenprocessen, nl. voor de omzetting van kinetische in potentiëele energie en van potentiëele in kinetische energie. Werken, zegt Rehmke, beteekent: voorwaarde zijn voor de verandering van een „Einzelwesen", in het begrip van het werken ligt het echter niet, dat het alleen door energieuitwisseling tot stand kan komen. AUeeu met het begrip wisselwerking, afkomstig van het werken van ding op ding, is een energieuitwisseling vastgesteld. Zoo vaak een ding A op een ding B werkt, bv. de kogel Aden kogel B in beweging brengt, vindt wisselwerking plaats. Want de werking bestaat niet alleen daarin, dat het werkende zijnerzijds invloed oefent op het ding, dat de werking ondergaat, maar ook het werkende is passief, terwijl het zijnerzijds van het lijdend ding verandering — bv. afname in zijne snelheid — ondervindt. Bij zulk een opvatting van het werken, zou het werken van de ziel op het lichaam, zoo het plaats vindt, of den gang der physische veranderingen moeten onderbreken, wat tegen den eisch van het „lückenlos" natuurgebeuren ingaat, of het zou alleen voorwaarde zijn voor veranderingen in de physische reeks, dan echter zou men — het begrip van werken altijd als wisselwerking opgevat — van een werken in het geheel niet spreken. Juist daarom, zegt Rehmke, willen de verdedigers van de wisselwerking van dit standpunt niet weten, beide geschiedt ten onrechte. Het begrip van het werken bevat niets meer dan de eisch van voorwaarde zijn voor een verandering. Juist daarom moest de uitdrukking „wisselwerking" niet op de verhouding van lichaam en ziel toegepast worden, want hierbij is het in werkelijkheid alleen een eenzijdige werking. Bij de inwerking van ziel op lichaam ondergaat de energie van het lichaam geen vermeerdering, maar de ziel bewerkt omzetting van potentiëele in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen