1908-1909 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 152

144 Maar bovendien wordt in natuurwetenschappelijke kringen het aantal steeds grooter van lieii^ die do mechanische opvatting bestrijden. Het aanschouwelijke en begrijpelijke, dat do opvatting van het physisch gebeuren als een mechanisch schijnt te geven, is namelijk niets anders dan bedrog. Zoolang het sanienstooten van samengestelde lichamen is, schijnt de zaak eenvoudig en begrijpelijk. Bij de kleinste deeltjes zijn er echter groote bezwaren. Hier blijft de elasticiteit als onverklaarbare eigenschap der atomen bestaan. We krijgen dus op deze wijze geen blik in het inwendige werken der natuu)-. Wc kunnen dan echter ook niet het begrip van het werken, op mechanisch gebied verkregen, generaliseeren en kunnen niet zeggen, dat het het eenig mogelijke begrip van werken is. Zoodra dit vaststaat, dan kan de mechanistische hypothese alleen als een mogelijke naast andere genoemd worden. Wundt heeft echter beproefd het principe van de gesloten natnurcausaliteit, onafhankelijk van de mechanistische wereldbeschouwing, te bewijzen. Het oorspronkelijke causaalbegrip is volgens Wundt substantieel Men beschouwde als werkende oorzaken de dingen, maar stelde zich voor, dat in hen bepaalde krachten wonen, die onder bepaalde voorwaarden gaan werken. Verklaren zou dientengevolge zijn: tot een bekende kracht herleiden. Zoo zou dit het kriterium zijn om tusschen twee dingen een werking aan te nemen, dat de bij hen voorkomende veranderingen regelmatig op elkaar volgden. De nieuwere natuurwetenschap heeft echter voor een substantieel een actueel causaalbegrip in de plaats gesteld. Niet de dingen worden als oorzaken beschouwd, maar de veranderingen, die bij de dingen optreden. De wetenschap heeft niet meer te doen met verborgen, voor de ervaring niet toegankelijke krachten, maar alleen met veranderingen, die met de zintuigen kunnen waargenomen en quantitatief bepaald kunnen worden. Het geheele wereldgebeuren vormt volgens deze opvatting een continue keten van gebeurtenissen, die uit elkander voortkomen. Om nu uit de gebeurtenissen, die tot in het oneindige voortgaan, de oorzaak van een bepaalde gebeurtenis te kiezen, heeft de wetenschap een kriterium noodig ;

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen