1910-1911 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 30

22

De doelmatigheid van een organisme is niet te loochenen ; niet slechts is ze een kenmerk daarvan, maar een conditio sine qua non. Het is een eenheid door samenwerking van heterogene deelen. Vandaar dat geen physioloog rust voor hij den zin begrepen heeft van de deelen voor het geheel, dus voor hij teleologisch denkt. Scherp tegenover deze teleologie stelt ERHARDT eene andere n. 1. die, welke naar de oorzaken vraagt, en daaronder rekent de causae finales. Het volwassen organisme is het resultaat — beter het motief en causae finales zijn de bijzondere causae efficientes. Beide soorten van teleologie hebben hun recht van bestaan ; evenwel zijn ze te onderscheiden, want, geeft de eene antwoord op de vraag waartoe, de andere op de vraag waardoor. Noch BIER, noch THÖLE onderscheiden beide wijzen van denken, verwisselen ze met elkaar, met het gevolg, dat hun strijd verward is en soms persoonlijk wordt. Is in het voorafgaande in korte trekken gewezen op de bron van verwarring, met een enkel voorbeeld wil ik nader toelichten, het belang van een juiste definiëering. Zoo is het mogelijk, op hetzelfde standpunt staande te zeggen, dat niet de causae efficientes, doch de causae finales de werkingen van het organisme verklaren; doch ook, dat men de causae efficienties hiertoe voldoende acht. In het eerste geval zijn alle physich-chemische factoren te zamen de causae efficientes en zijn deze gesubordineerd te denken aan de causae finales. Het laatste wordt door ERHARDT gedaan. Alle oorzaken worden dan samengevat als causae efficientes; de causae finales vormen dan een onderdeel daarvan, evenals de psychische krachten. Mij verder spenende aan abstracte philosophische bespiegelingen, ga ik thans meer in concreto na, wat de feiten leeren omtrent de waarheid van het ingenomen standpunt, en kies daarvoor den bloedsomloop, welke men meende nagebootst te hebben in een stelsel van elastische buizen. Door de actie van het hart wordt het bloed in de slagaderen verspreid door het geheele lichaam en op bepaalde wijze verdeeld. De regeling van den bloedtoevoer is echter eene andere dan volgens de oude haemodynamische beschouwingen het geval is. Volgens het leerboek der physiologic van Prof. ZWAARDEMAKER „bieden zich

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen