1910-1911 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 123

115 tanden ; de dinosauriërs of schrikhagedissen ; de pterosauriers of vleugelhagedissen ; de oervogel van Soinhofen. in de schelpkalk der triasformatie bij Brunswijk zijn een groot aantal exemplaren gevonden van de prachtige zeelelie, die tot den grondvorm der stekelhuidigen behoort en den naam van encrinus liliiformis draagt. Het eigenlijke lichaam van het dier, de zoogenoemde kelk, die eene lengte heeft van ruim 5 centimeter, verheft zich op een langen, uit cilindervormige leden bestaanden steel en gelijkt op eene lelie, die op het punt is om zich te openen. De ammonieten of ammonshorens behooren tot de koppootige weekdieren. Zij gelijken veel op de hedendaagsche nautilusachtigen, maar zijn zoo mogelijk nog fraaier. De schaal is spiraalvormig in een en hetzelfde vlak opgewonden ; het aantal windingen bedraagt 4, 5 of 6. Door tusschenschotten is de schaal in kamers verdeeld ; het dier woonde in de voorste, grootste kamer en stond waarschijnlijk door eene buis of sipho met de andere kamers in verbinding. Zeer sierlijke schalen waren die der uitgestorven soorten : ammonites cordalus, ammonites opulentus, ammonites margaritatus. Tot dezelfde klasse der cephalopoda en wel tot de familie der echte inktvisschen behooren de belemnieten ; zij bezaten eene inwendige schaal, welke gedeeltelijk omgeven werd door eene kegelvormige, cilindervormige of vingervormige kalkscheede. Deze scheede nu is van het dier overgebleven. Zulke scheeden liggen hier en daar in Wurttemberg en Beieren bij duizenden op het land, en wijl zij, tegen elkaar gewreven, als smeulend kattehaar rieken, noemt men ze daar kattesteenen. Vroeger werden zij, fijngewreven, tegen allerlei ziekten gebruikt; had b.v. een paard eene ongesteldheid aan het oog, dan werd er een weinig belemnietenpoeder ingeblazen. Soms is zulk eene scheede 60 centimeter lang en het daarbij behoorende met 10 lange aan den kop bevestigde armen gewapende dier moet dan eene lengte van ongeveer twee meter gehad hebben. Het woord belemnites of dondersteen komt af van belemnon, dat geschut beteekent. De belemnieten, ook duivelsvingers en vingersteenen geheeten, werden in de oudheid voor steenen gehouden, die door den bliksemenden Jupiter op de aarde werden geslingerd. Later meende men, dat zij door bliksemstralen wer-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen