1912-1913 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 14

6 nisme te doen te hebben (zooals we in het geval der urnen zagen). Onze bovenvermelde onderzoekingen dringen ons een ander kenmerkend verschil op tusschen orgaan en organisme. Ik wil het formuleeren met de woorden van O. HERTWIQ : „Eine physiologische Grundeigenschaft eines jeden Lebewesens ist das Vermogen seine Art zu erhalten." Dit herkennen wij aan de eigenschap der doelmatige aanpassing („regulation", JENNINGS) en de voortplanting. Deze beide zijn alleen eigen aan het organisme. Zijn we nu in staat een orgaan van een organisme te onderkennen ; met de analyse der functies van beiden wenschen we te leeren weten, in hoeverre deze mechanisch-materialistisch zijn te verstaan, óf in hoeverre onstoffelijke oorzaken daartoe bijdragen en eindelijk van welke orde deze onstoffelijke oorzaken zijn en in hoeverre wij ze kunnen analyseeren. Bij deze analyse zal van zelf ter sprake komen hoe we de genoemde eigenschap van een organisme (n.l. het streven naar zelfbehoud en behoud der soort) hebben te verstaan. De vraag, die de mensch in zijn eeuwig zoeken egr ppen. ^^^^^ ^^ waarheid (LAND, EUCKEN) zich stelt, is dus deze ; „Wat gebeurt er in de natuur." Om deze vraag te kunnen oplossen, dienen wij ons rekenschap te geven van de bij de beantwoording gebruikelijke hulpmiddelen. Deze hulpmiddelen zijn het causaal denken, de begrippen ; orde, kracht, wet, stof en immateriëele realiteit, welke scherp van de immateriëele begrippen, ziel en God, zijn te onderscheiden. De ervaring, welke ons de dingen zooals ze zijn, schijnt toe te voeren, is de voorwaarde, waaronder het causaal denken onstaat. Het is, zooals HEYMANS ZOO helder uiteenzet, het Hamiltonsche principe, dat het onstaan van het causaal denken toelicht. Het luidt: „When we are aware of something, which begins to be, we are by the necessity of our intelligence, constrained to believe that it has a Cause. But what does the expression, that it has a Cause, signifie ? If we analyse our thought, we shall find, that it simply means, that as we cannot conceive any new existence to commence,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen