1912-1913 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 13

5 Verschil tusSC en orgaan en organisme.

Al kan deze schets speciale experimenteele onderzoekingen niet uitvoerig opnemen, toch wil ik een ^jfg^gt treffende schijnbare overeenkomst tusschen '

organen en organismen kort vermelden. Door omstandigheden was ik in de gelegenheid gesteld met de z.g. urnen van Sipunculus nudus kennis te maken en hierover een onderzoek te verrichten. Die bloedbestanddeelen dezer lagere dieren doen zich geheel voor als infusorien. Het zijn urnvormige cellen, bezet met irilharen, die met groote snelheid zich voortbewegen. Men heeft dan ook lang gemeend met parasieten te doen te hebben. Nu zijn infusorien niet minder volmaakt dan amoeben aan hun omgeving aangepast en bezitten reflexen en voedingskeuze van groote gecompliceerdheid. (JENNINGS). Het onderzoek leerde mij nu, dat de urnen in het bloed van Sipunculus wel zeer veel overeenkomst hebben met infusorien, maar zij verzamelen (agglutineeren) alle vreemde partikels, welke zij in de hun omringende vloeistof vinden, zoowel kool of carmijnkorrels, als bacteriën of bloedlichaampjes van andere diersoorten. Zij agglutineeren hiervan zooveel, dat zij te gronde gaan en de groote afgeronde massas vormen, welke men in de coëloomholte van een volwassen exemplaar van Sipunculus aantreft. Deze schijnbare infusorien verrichten dus voor die wormen een analoge dienst, gelijk de leucocyten dit voor het werveldier doen. Wenschen wij dus de functies van organen en organismen te beschouwen, dan dienen wij vooraf eenige criteria op te noemen, waaraan men herkent of men met een orgaan dan wel met een organisme te doen heeft. Ten eerste kan men wel zeggen, dat de natuur ons alleen organismen als zelfstandig levende objecten oplevert. Parasieten zijn ons voorbeelden, waarbij het zelfstandig bestaan echter niet in den bedoelden vorm aanwezig is. Omgekeerd kunnen, zooals we zagen, organen schijnbaar een zelfstandig bestaan voeren en zich voordoen als organismen. De criteria v.h. leven (stofwisseling, prikkelbaarheid enz.) zijn aan organen en organismen beiden meer of minder aanwezig. Wel kan men zeggen, dat wanneer een object een dezer criteria b.v. prikkelbaarheid geheel mist, men met een orgaan te doen heeft, (hierbij is gedacht aan erythrocyten) maar omgekeerd kan men bij aanwezigheid van alle criteria niet besluiten met een orga-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen