1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 58

50 Met beide begrippen moet men altijd bijzonder voorzichtig zijn ; al houden wij vast aan een algemeene doelmatigheid, dan is toch het antwoord op de vraag naar het waartoe vaak nog moeilijker dan die naar het waarom. Dikwijls, als wij meenden de doelmatigheid aangetoond te hebben, bleek later, dat een andere opvatting aangenomen moest worden tengevolge van onze vermeerderde kennis. Maar telkens als de mensch dacht aan ondoelmatige organen, bleek ook hoe schromelijk hij zich had vergist. Ik behoef u daartoe slechts te herinneren aan de droeve geschiedenis van de klieren zonder uitloozingsbuis. Het wil mij daarom voorkomen, dat mechanische factoren op zich zelf niet voldoende zijn om aanpassing en doelmatigheid te verklaren. Ook in enkele redevoeringen van de laatste jaren wordt met nadruk gewezen op het onvoldoende van de mechanische verklaringen der levensverschijnselen. DE VRIES wees er reeds op, dat het protoplasma niet als een chemisch complex, maar als een soort van levend eiwit moet worden beschouwd. Eiwit noemde hij een chemisch, protoplasma een morphologisch begrip. De processen, die zich in het protoplasma afspelen, zijn niet enkel zuiver physische en chemische, maar ook zoodanige, welke niet in vitro kunnen worden nagebootst; dit zijn juist de eigenlijke levensprocessen. Ook EijKMAN meent, dat er geen andere keuze overblijft dan te erkennen, dat de oorsprong van het leven voor ons een mysterie is, hetwelk physica noch chemie vermogen te onthullen. Hij stemt toe, dat de mechanistische opvatting van het leven haar reden van bestaan als buitengewoon vruchtbare werkhypothese ten volle heeft bewezen. Hij noemt het ook haar goed recht de leer van de levenskracht zooveel mogelijk in te perken, doch deze geheel over boord te werpen is naar zijne meening, in een ander uiterste vervallen, dat zich niet wel verdedigen laat. De vrees voor het mystieke, hoezeer van een wetenschappelijk standpunt ook gerechtvaardigd, mag niet zoover gaan, dat men het onverklaarbare kortweg loochent. Kenmerkend is dan ook dat EijKMAN tot titel van zijn rede koos : Simplex non veri Sigillum, want de levensverschijnselen blijken hoe langer hoe meer samengesteld te zijn. Jaren geleden sprak PEKELHARING het reeds uit, dat het sterkst gewapend oog van den besten waarnemer telkens

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen