1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 21

13 in den anderen, blijft deze verandering voor ons een volkomen raadsel. ') Maar dit raadsel zou opgelost zijn, wanneer men de verandering als schijnbaar zou kunnen opvatten; de ongelijkheid als gelijkheid. In dit geval zou men met recht van een konstant blijven der energie kunnen spreken. Dit constantieprincipe in de eerste warmtewet moet men echter scherp afscheiden van het aequivalentieprincipe, dat in de wet ligt besloten. Dit aequivalentiebeginsel leert, dat een zekere hoeveelheid mechanische energie niet gelijk, maar gelijkwaardig is, aan een zekere hoeveelheid warmte, aan een zekere hoeveelheid chemische energie. Deze opvatting geeft volkomen zuiver het empirisch gevondene weer en eerst dan, wanneer men bij een oorzakelijk gebeuren de ontstane energiehoeveelheid door een experiment (of in gedachten) weer herleidt tot de aequivalente hoeveelheid der oorspronkelijke energie, kan men zeggen, dat de totale hoeveelheid energie niet is veranderd. (Zie BUSSE)-). In dezen vorm, n.l. als aequivalentiewet, is de energiewet volkomen aannemelijk, daar zij ons dan voortdurend wijst naar het beginsel van verandering en omvorming. Daar echter, zooals we zagen, het aequivalentiebeginsel ons leert, dat bij een oorzakelijk gebeuren met het grooter worden van de oorzaak een grooter worden van het gevolg plaats vindt, zoo kan men oorzaak en gevolg gelijk stellen, mits dit laatste met een aequivalentiefactor wordt vermenigvuldigd. Stellen wij ons bijv. voor, dat het mogelijk was uit energie stof te zien ontstaan, dan zou daarbij de stof eenvoudig met een zeker energiequantum gemeten worden, aequivaient worden gesteld. Zoo zou ook een zekere energiehoeveelheid aequivaient kunnen zijn aan een zekeren psychischen toestand (wisselwerkingstheorie van BUSSE) •'•).

En zoo zien van energie niet het HAMILTON'S noodzakelijkheid

we, dat ook door het beginsel van het behoud kan worden voldaan aan den eisch, welke door principe (volgens HEYMANS) wordt gesteld. De van ons verstand zou ons immers dwingen

') In het wetenschappelijk spraakgebruik zegt men dan ook niet: „uit x •cal-warmte moet y K.G.M, ontstaan", maar eenvoudig „ontstaat", aldus aanwijzende, dat voor een dergelijke omzetting geen logische grond is aan te geven. ^) BUSSE, Qeist und Körper, Leib und Seele, S 403—474. ^) BussE, I.e. S 466.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen