1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 65

57 tot louter mechanische wetten en spreekt zelfs van „mijn materialistische opvatting der organische levensverschijnselen" (I 42). „Een doel in het orgaan vóór het orgaan herkenden wij nergens." „Wij echter stellen de doelmatigheid buiten de dingen" (II 20). Door ons werd steeds het standpunt ingenomen, dat er een principieel verschil tusschen het leven en de anorganische wereld te aanvaarden is en de mechanische wetten ten eenenmale onvoldoende zijn ter verklaring der levensverschijnselen. Onder meer werd dit verdedigd onder den titel van „Het vitalistisch teleologisch denken." In zijn theorie maakt de Heer BUYTENDIJK hiermede korte metten, want: „Philosophisch is dan ook het teleologisch-vitalisme nog meer te verwerpen dan op wetenschappelijke gronden" (I 52). Of nu aan deze scherpe veroordeeling toe te schrijven is, dat dit standpunt niet nader bestreden wordt, dan wel dat onbekendheid met den inhoud hiervan oorzaak is, is moeilijk uit te maken, al is het laatste te vermoeden. Zeker is, dat in beide artikelen geen nota wordt genomen van den inhoud van eenig artikel uit het Orgaan. Tactisch is dit niet. Schrijvende voor dezelfde lezers, had de schrijver meer invloed gehad, indien hij zich zooveel mogelijk. had aangesloten bij den algemeenen gedachtengang, om daarna het afwijkend standpunt te motiveeren. Doch dit daar gelaten, is er nog een andere reden op te noemen, waarom dit gewenscht was. Voorkomen was geworden, dat woorden waaraan een bepaald begrip verbonden is, in anderen zin gebezigd worden, zonder deze nader te definiëeren. Tot welk een spraakverwarring dit feit alleen reeds aanleiding geeft, wil ik meteen voorbeeld toelichten. Onder vitalisme wordt door ons verstaan die theorie, die voor de verklaring der levensverschijnselen nog iets anders aanneemt dan louter physisch-chemische krachten, in tegenstelling met het materialisme en mechanisme; niet meer en niet minder. Terecht. Onder het motto „vitalisme" staat in „Winkler Prins" „vitalisme is de naam van een theorie door STAHL opgesteld, volgens welke in het levende organisme bijzondere krachten zouden werken, die de oorzaak zouden zijn, dat het zich van niet levende organismen onderscheidt." Prof. RijNBERK schrijft in zijn inaugurale rede pag 15: „Zoo even heb ik gezegd, dat wij alle als kenmerkend beschouwde

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen