1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 153

145 is toch de oorzaak van een misdaad de verdorven natuur van den misdadiger en niet God. Men kan dit besluit bijv. uit de regels van MILL of uit de zeer te waardeeren beschouwingen van de conditionalisten (v. HANSEMAN en VERWORN) of uit die van HEIM afleiden. We zullen ons echter moeten beperken met naar deze studies te verwijzen, zonder ze te citeeren. Vervolgens behandelde ik in 't kort het ontstaan der individualiteit en toonde, hoe hierbij juist te sterker bleek, dat het vitalisme tot pantheïsme voert en het door ons met recht bestreden Darwinisme in een andere vorm opnieuw doet herleven. Een schepping der soorten aan te nemen ligt veel krachtiger in het denkbeeld uitgedrukt, dat het lichaam zijn functie aan zijn bouw dankt, dan in het consequente vitalisme. Men zie o. a. REINKE Die Welt als Tat. Berlin 1905 S. 486 en 337—340. Eindelijk eindigde ik niet zonder bedoeling met een citaat uit Swammerdam. Dit deed ik met name om in beginsel het n woor denkbeeld te bestrijden, alsof een mechanische aan Dr. Schermers.

••

'

opvatting der stoffelijke levensverschijnselen in strijd zou zijn met een theïstische wereldbeschouwing. Van SWAMMERDAM evenals van MALPIGHI en van HELMONT schrijft dan ook RADL niet onaardig „Ihre Arbeiten lesen sich fast wie originelle Gebete eines Weisen." Al is het dan ook volkomen juist, dat sedert Causale ^^ oudheid een principiëele strijd bestaat tusen teleologische

,

,

,

, ,

,

. ,

wereldbeschouwing, «chen de causale en teleologische opvatting, zooals Dr. SCHERMERS opmerkt toch kan men niet zeggen, dat deze strijd in die van het vitalisme tegenover de mechanische verklaring der levensverschijnselen zijn voortzetting vindt. In de eerste plaats is een mechanische opvatting volstrekt niet ateleologisch. Volgens het zeer kenschetsend spraakgebruik noemt men het door mij verdedigde standpunt „statische teleologie," in tegenstelling met het consequent vitalisme, dat dynamisch teleologisch is. In een andere (bekende) terminologie zou men moeten zeggen volgens de dynamische teleologie willen de dingen hun doel bereiken, volgens de statische teleologie „worden zij geleid naar hun doel." Echt dynamisch gedacht is de wil als diepste drijvende natuurfactor (SCHOPENHAUER), zuiverder dynamisch

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen