1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 60

52 M. H. Vooreerst wensch ik mij aan te sluiten bij de goede woorden van waardeering, door DR. SCHERMERS uitgesproken. Onmiddellijk daarna bevind ik mij echter in een groote moeilijkheid. Daar ik geen bioloog ben, ben ik niet dan zeer onvolledig in staat geweest de eenheid van deel II te vatten. Als natuurkundige zal ik mij dus moeten bepalen tot deel I. Maar ook de eenheid, de leidende gedachte, die daarin schuilt, is voor mij niet zoo klaar aan het licht gekomen, dat het mij mogelijk is het geheel te overzien en te prijzen of te bestrijden. Ik zal daarom den geachten schrijver enkele vragen en bezwaren voorleggen. Op bladzij 6 wordt de vraag besproken of de oorzaak aan het gevolg voorafgaat, dan wel er mee gelijktijdig is; deze vraag wordt onbeslist gelaten. Naar het mij voorkomt is voor het verloop der verschijnselen in de doode stof (en van de levende stof weet men in de Natuurkunde nog niets te behandelen) deze quaestie wel tot een eind te brengen. In de Natuurkunde noemt men zeer dikwijls den voorafgaanden toestand de oorzaak van den volgenden. Naar het mij voorkomt, begint hiertegen eerst bezwaar te komen, als de voorafgaande evengoed op de volgende had kunnen volgen, m. a. w. als het proces omkeerbaar is. Evenwel heeft PLANCK in zijn Columbia-lezingen de gedachte ontwikkeld, dat alle processen, die werkelijk voorkomen, onomkeerbaar zijn; en „mitjedem einzelnen irreversibeln Procesz macht die Welt einen Schrift vorwarts, dessen Spuren unter keinen Umstanden vollstandig zu verwischen sind." Het is dus nooit zoo, dat de volgende toestand evengoed had kunnen voorafgaan; de volgende toestand moet volgende zijn. Bij elk proces neemt de entropie toe, zoodat elke volgende toestand meer entropie rijk is dan de voorafgaande. De richting in het wereldgebeuren is dus die, waarin de entropie toeneemt. Kan men nu niet den voorafgaanden toestand, dien n. 1. met de kleinere entropie, oorzaak noemen van den volgenden, met de grootere entropie? Is er dan eenig bezwaar tegen het spreken van een tijdelijk voorafgaan van oorzaak en gevolg? Dit gevolg is dan op zijn beurt oorzaak van een ander gevolg en zoo voort. Ik weet wel, dat de Natuurkunde wel eens tot resultaten komt tengevolge van enge definities, maar zij komt dan ook tot resul-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen