1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 67

59 alleen de scholastiek staat hierin apart en hooger" (Il 31 noot 2). Zoo is duidelijk dat de Heer B. aan het woord „vitalisme" een andere beteekenis hecht dan gewoonlijk gedaan wordt en ook door ons gedaan is; meer in den zin van „animisme" „psycho-vitalisme". Dat de Heer BUYTENDIJK het vitalisme bestrijdt op grond van een bepaalden vorm daarvan, blijkt ook afdoende uit het volgende: zie „Wörterbuch der Philosophischen Begriffe" van DR. RUDOLF EISLER: „Vitalisme heiszt jener biologisch, natur-philosophische Standpunkt, welcher die Lebensfunktionen aus dem Wirken einer „Lebenskraft" erklart. („Lebenskraft „vis vitalis" heiszt die von einigen Philosophen angenommene spezifische, innere Ursache der Lebensfunktionen, eine unbewuszt wirkende organisierende und regulierende Kraft")- Der Neo-Vitalismus, (RlNDFLElSCH, BUNGE, Q. WOLF, REINKE, DRIESCH, K. C . SCHNEIDER, E. v. HARTMAN U. a.) betont die „Autonomie" und „Aktivitat" der Lebensprozesse, die Unmöglichkeit, diese restlos aus mechanisch-chemischen Qesetzen abzuleiten; er nimmet spezifische Faktoren an, welche in den Organismen richtung gebend, regulierend, regenerierend, zielstrebig wirken („Dominanten," „Entelechien,"); teilweise werden diese Faktoren als psychisch (oder „psychoidisch")bestimmt. „Psycho-Vitalisten" sind PAULY, FRANCE, ERHARDT, AD. WAQNER, BUNGE U.

a."

Eenzelfde spraakverwarring over de begrippen doel, doeloorzaken, teleologie. Ex analogia, uitgaande van het eigen bewustzijn werd door ons besloten tot het bestaan van doeloorzaken in de levende natuur, in tegenstelling van den materialist en mec;hanist, die uitgaande van de doode natuur, ex analogia besloten tot het louter bestaan van slechts mechanische (physisch-chemische) krachten. Het oorzakelijk verband is door niemand verloochend, integendeel als vanzelf aangenomen ; doch de oorzaken zelf niet vooraf beperkt tot mechanische, maar gezocht wat de ervaring hierover leerde. En nu leerde de ervaring, dat in het organisme een ander oorzakelijk verband heerscht dan daarbuiten ; dat er een samenwerking was, zooais in de doode natuur niet voorkwam, vandaar dat aangenomen werd een wet der doelmatigheid, welke boven mechanische causaliteit uitgaat, sterker, welke deze beheerscht (causae finales). In het gecoördineerd en gesubordineerd zijn dier krachten ligt het specifieke verschil. Zoo erkenden we een doel en doeloorzaken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen