1913-1914 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 26

18 Vragen wij echter, wat de natuurwetenschap ais diepste grond opgeeft voor de noodzakelijkheid van het physisch gebeuren, zoo zien we, dat het de beide energiewetten zijn. Hebben wij de eerste wet reeds nader beschouwd in verband met het begrip van constantie en aequivalentie, de tweede wet staat in inniger verband met het begrip der noodzakelijkheid bij het oorzakelijk gebeuren. Deze tweede wet leert, dat de energie het product is van twee factoren, E = Q. J., waarvan de eene de quantiteitsfactor, de entropie, steeds toeneemt; de andere echter de intensiteitsfactor (potentie) steeds afneemt. Het steeds toenemen der entropie is dus de eenige dwingend noodzakelijke reden voor den afloop der causale verschijnselen ; het is de basis voor de berekening van het te verwachten effect bij zekere oorzakelijke toestanden. De verschijnselen in de natuur verloopen volgens deze wet der thermodynamica altijd zoodanig, dat de energie zijn potentialiteit verliest. In verband met het onderwerp van onze uiteenzetting is het voldoende er op te wijzen, dat het logische dezer „Entwertung der Energie" (AUERBACH) evenmin is in te zien, als van iets anders der phenomenale wereld. ')• De leer van het psychisch m.onisme meent, dat de werkelijkheid bestaat uit een wereldziel -), welker bewustzijnsinhoud zich aan ons voordoet als de physische wereld. Deze werkelijkheid kan (volgens HEYMANS) oneindig veel rijker zijn dan de physische wereld en was ons de psychische causaliteit volkomen bekend, dan zou ook de wettelijkheid der natuur daaruit kunnen worden afgeleid. De samenhang tusschen oorzaak en gevolg is dus slechts een „schaduw" van een psychisch verschijnsel, waarin het logische en noodzakelijke van het gebeuren vervat is. Maar zoover ik kan inzien is er een niet weg te denken verschil tusschen een causalen en een logischen samenhang. Zeker is het, dat wanneer ons denken over ervaringen handelt, welke wij ons bewust zijn geworden en welker objecten tot de natuur (de dingen zooals ze door wetten zijn bepaald) behooren, men vaak bewustzijnsverschijnselen waarneemt, welke eenigszins analoog zijn aan causale beïnvloedingen. Ten deele onafhankelijk hiervan is ons denken volgens de logische grondwetten, n.l. die der identiteit, die van de tegenspraak en ') We hopen op het verband der tweede wet met de levensverschijnselen in een apart artikel terug te komen. 2) Daargelaten of deze in den tijd bestaat of niet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen