1915-1916 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 124

116

als de tegenwoordig levende afstammelingen en in scherp te onderscheiden van alle andere diersoorten, al verloren deze dieren intusschen eenige kenmerken. Bovendien zijn sommigen tegenwoordig geneigd om met een schouderophalen de vraag te stellen, waarnaar wij progressie of degeneratie zouden kunnen afmeten. Ter onderscheiding van andere theorieën kan ons, dunkt mij, geen ander woord beter dienen, dan het oud Nederlandsch „ontwaarden". (Zie E. VERWEYS bij ontwaerden en onwerden 2e kolom in het midden)' Het betrekkelijk jonge Duitsche woord „entwerten" werd vroeger in de natuurkunde door den physikus PFAUNDLER gebruikt, waar hij schreef: „Die Materie strebt nach Entwertung, die Energie nach Entartung." Hij maakte toen reeds onderscheid tusschen ontwaarden en ontaarden of degenereeren. Met den term „ontwaarden" wordt een intellectueel begrip bedoelt, dat als volgt kan worden verklaard. Een voorhistorisch paard kan met zijn voeten, die 5 teenen hebben, zich beter varieerend aanpassen en ook meer doen, darihet tegenwoordig paard met alleen den middelsten teen aan eiken poot. Een stuk bouwgrond is midden in de stad meer waard dan in den omtrek, omdat er een veelzijdig gebruik van kan worden gemaakt, maar dit behoeft daarom in werkelijkheid niet altijd te geschieden. Wij kunnen bij de beschouwing der natuur, zuiver wetenschappelijk, naar aanleiding van het bekend geworden materiaal, de „waarden" in de ontwikkeling opsporen en vaststellen, hetgeen ook veelal reeds geschiedde bij de studie der variabiliteit, aanpassing en ondergang der soorten. De ontwaarding betreft een natuurlijk verschijnsel, welke van af de nevelvlek tot in de sociale economie kan worden nagegaan, een neiging, die haar oorzaak vindt in de natuur der dingen, maar waaraan de mensch zich in bepaalde gevallen kan onttrekken. De oude dienstbaarheid der natuur aan haar ontwaarding blijkt bij den mensch verbroken en terwijl hij als soort in een tragen toestand blijft, kan de sociale ontwikkeling snel haar voortgang hebben in een progressie en decadentie, die onder alle volkeren voorkomen en demonstratief verreweg het schoonste beeld vormen in de geschiedenis van Israël. De leer der ontwaarding staat lijnrecht tegenover alle bestaande theoriën, waarmede men door middel van een hypothetisch-, materialistisch- of vitalistisch principe van progressieve evolutie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen