1922 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 88

66

beeld bi) een boerenjongen uit de buurt van Amsterdam, Er werd prompt uitgevoerd, wat hem in hypnose uitdrukkelijk bevolen was, men kan hier spreken van conditioneel willen. Wanneer we nu terugkeeren tot de determineerende strekkingen van Ach, dan komen we tot eenige verschillen met de laatste beschouwingen. Bij deze worden 4 processen onderscheiden 1. de conditioneele wilsakt (rijmen!), die de wilsinstelling geeft, 2. de wilsinstelling, 3. de aktualiseerende wilsakt, de instelling komt vri) en 4. de determineerende strekkingen door 2 gegeven. De wilsinstelling is een toestand (gedrag) van het ik, terwijl men de determineerende strekkingen als 't ware als een anonieme kracht zou kunnen beschouwen, die bepaalde banen aangeeft. Daardoor onderscheiden ze zich van de wilsinsteiling, dat ze geen toestand van het ik representeeren. Terwijl de conditioneele wilsakt (het eerste proces) temporair is, als aanstoot beschouwd kan worden, is de wilsinstelling blijvend. Bij Ach neemt de determineerende strekking de rol van de wilsinstelling. Zoodra we ons bij de verklaring van het onbewuste Buiten het terrein van de psychologie begeven, stranden we, zoo zagen we reeds, op verschillende klippen. Bij een vroegere gelegenheid werd gewezen op de bezwaren, aan het systeem van Freud verbonden. We zijn echter genoodzaakt naar verklaringen te zoeken en dan stooten we op het terrein der gevoelens, stemmingen en affekten, die voor het wetenschappelijk onderzoek nog grootendeels braak liggen. Het aannemen van potentiae en habitus van de ziel, zooals Bavinck het op scholastieke wijze doet, waardoor men geen bijzondere leer van het onbewuste zou behoeven op te stellen, kan slechts matig bevrediging schenken. Meermalen wees ik op het belangrijke feit van een verlaging der psychische synthese, door Janet ons aangetoond, waarbij de lagere gevoelens zooveel gemakkelijker hun invloed kunnen doen gelden en waarbij een regressie kan plaats vinden zelfs op een niveau, dat reeds lang overdekt was door nieuwe accommodaties en schijnbaar zoo geconsoledeerd was door aanpassing, dat men in gewone omstandigheden daartegenover min of meer vreemd staat. Anderzijds staat daar als een belangrijk feit van het onbewuste, dat men bij de verklaring van de i n t u i t i e en der i ns p i r a t i e moeilijk zonder de onbewuste toestanden van de menschelijke ziel uitkomt, denk aan de beschrijving van Poincaré door Toulouse en aan de levensbeschrijving van van 't Hoff. Wanneer men spreekt van het genie en de uitingen van het genie, dan moet men wel zijn toevlucht nemen tot deze onbewuste toestanden der ziel, ook dan, wanneer we aanvaarden, dat het een gave Gods of wil men een scheppingsgave is. ,,Zonder dat wij het willen of weten, zegt Bavinck, werkt al dat onbewuste in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen