1922 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 121

95

len moeten niet slechts op uitwendige wijze zijn verbonden tot voortbrenging van dezen bepaalden vorm, maar de deelen van het individu hebben een zekere doelmatigheid voor het geheel. Bij het begrip doelmatigheid, dat hier als samenstellend deel van hel begrip individu verschijnt, zullen wij later uitvoerig stilstaan en er ons hier toe bepalen, door er in aansluiting aan S i g w a r t alleen op te wijzen, dat ons begrip van doelmatigheid stellig ten dee'e gevormd is naar aanleiding van onze eigen doe.bewuste handelingen. Dit is echter niet de eenige grond, waardoor wij tot het begrip doelmatigheid komen. Ook de wark/.aT-pSeid van de buiten ons zich afspelende handelingen der organióraen, welke niettegenstaande bepaalde wisselende omstandighederi een zalfde eindresultaat opleveren en waarbij wij herkennsn, dat de onderlinge varhouding dezer handelingen door het eindresultaat is bepaald, voert tot het begrip doelmatigheid.^) In ieder geval is zeker, dat doelmatigheid altijd actie veronderstelt en het begrip statische doelmatigheid door ,D r i e s c h ter ondcr^öheiding van de ,,dynamische" opgesteld, slechts secundair wordt gewonnen door de ,.statische" grond te isoleeren van de door daze grond mogelijk gedachte activiteit. Bevat het begrip individu dus het element in zich van doelmatigheid der deelen voor het geheel, dan volgt daaruit, dat een individu dus ook activiteit zijner deelen moet bezitten en deze werkzaamheid een zeker doel beoogt. Wij vragen ons dus af, welke is deze activiteit en welk is dit doei? Op da vraag naar den aard der activiteit, welke wij bij een individu aantreffen, kan men geen ander antwoord geven, dan dat deze activiteit niet nader ite bapalen is. Zij kan van allerlei aard zijn, maar alleen kan men van deze warkzaamheid der deelen zeggen, dat zij evenals de samenste'ling der deelen geric'^t is op hetzelfde doel. Een individu is dus statisch en dynamisch invariabel. Het is onjuist, wanneer men meende, dat elk individu door ons gedacht wordt, als uiting gevende aan bepaalde werkzaamheden, zooals: groei, beweging, voeding en voortplanting. Daargelaten de vraag of deze levensuitinge" geheel bij elk individu ontbreken, 700 zijn dezo begrippen wei elementen van ons begrip ..'even", en dan nog wel alleer in zijn aardsche verschijningsvorm, maar volstrekt niet van het begrip individu. Zelfs moet rnen aan het zooaven genoemde kenmerk van actniteit "og toevoegen, dat ook voor de synthese van het begrip individu voldoerde is. wanneer ondar de elementen wordt aangetroffen het denkbeeld dat bij een m o g e l i j k e activite't der '^) Zie Instinkt cii leven. Dit tijdschrift 1918 en de ontwikkeling van het begrip „dynamisch-invariabele" in Archiv. Neerl. V (1920) p. 42 e.v. tn Ber. gesammte Physiol. II (1920) h. z.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen