1922 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 84

62

wordt deze gevolgd door „invallen", die gewoonlijk zonder een zoeken of kiezen aan de gestelde eischen beantwoorden. Op de instelling in den zin van een taak volgt gewoonlijk zonder meer wat past. Ach heeft gesproken van determineerende strekkingen, die van het overnemen var. een taak uitgaan. Bij deze, die ook het onderwerp van eigen onderzoekingen hebben uitgemaakt, wensch ik even stil te staan. Bij de onderzoekingen over de werkzaamheid van den wil en het denken kwam Ach tot de determinatie. Daarmede bedoelde hij die eigenaardige nawerking van het willen, die een verwerkelijking van het gesstslijk gebeuren in den zin van doel, voornemen en dergelijke tengevolge heeft. Zij is aldus bij deuken en handelen werkzaam, dat de voorstellingen op geordende wijze verloopen, In het tweede deel der wilsonderzoekingen, wordt getracht de wilsakt zelf voor het experimenteel onderzoek toegankelijk te maken. Door die Wilsakt toch zouden de determineerende strekkingen gevestigd worden. Nu gebruikte Ach voor zijn proeven een gecombineerde methode. Hij liet 10-tallen malen paren zinlooze lettergreepen leeren, waardoor zoogenaamde successieve associaties tusschen de leden van deze reeks verkregen werden. Deze zijn tenslotte zoo sterk, dat men de combinaties kan droomen, waarbij eener zij ds geen verband is, anderzijds rijmen of omkeeringen worden gevormd. Nu was de bedoeling van Ach deze, dat men zoo lang kon laten oefenen, dat de geleerde associatie en niet de determinatie, b.v. rijmen of omkeeren, de reactie bepaalde. In dit geval zijn de reproductiestrekkingen sterker dan de determineerende strekkingen. Deze nu gaan uit van het voornemen, dat het verloop van de wilshandeling ook zonder vernieuwing van den wilsakt waarborgt. Ook werden door Ach de individueele verschillen op het gebied der determinatie onderzocht. Bij individuen met sterke determinatie schijnt het plichtbewustzijn meer op te treden dan b:j hen, die tot het tvne der zwakke determinatie behooren. In het eerste geval is ook bij sterke weerstanden het actueele moment van den primairen wilsakt niet noodig. Zoo schijnt een bijzondere nadruk van het ik een teeken voor zwakken determineerenden aanleg te zijn. Wil men dan de doelvoorstelling verwezenlijken, speciaal wanneer sterke weerstanden te overwinnen zijn, dan moet de wil veel intensiever ingrijpen. Ook in deze gevallen- wordt de primaire wilsakt vaker waargenomen. De vraag, met name door Geiger gesteld, luidt aldus: Is er een o n d o o r l e e f d w i l l e n ? Om deze vraag te beantwoorden, dient een ontleding van het wilsproces vooraf te gaan. Men kan daarbij twee stadia onderscheiden. Men heeft eerst de keuze, waarbij dus twee momenten, de doelstelling, b.v. ik ga links en dan komt het ,,ik besluit", waarbij vooral in het Duitsche ,,ich

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen