1922 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 77

55

zou voor liet rustende of passieve oibewuste, oak al klinkt het wat materia islisch en al zijn er moailijkhsden, desnoods het physisch onbewuste in de hersenen willen aannemen. Bedenkelijker is l e t echier, wannoar we 'etten op de feitelijke reproductie van den onbswusten geheugenschat Dit geschiedt naar alle moge'ïjkc socrien van associatie, niet alleen van de aanraking in ruimte en tijd, maar in alle vormen van zakelijke en zinvolle saamhoorigheid. Hier zijn ruimtelooze betrekkingen in de meeste geva !en en hierb'j kan de reproductie nooit uit de physische sporen verklaard worden. Hier moet men een onbewuste psychische existentie aannemen. Van meer gewicht zijn di? feilen, waarbij het onbewuste zich doet gelden als bewogen en aktief; een zorg, die voortduurt ook bij verdringing uit het onmiddellijk bewustzijn, terugkeer van wenschen en plannen, waar we ons overheen willen zetten. Voor alles blijkt het akfief onbewuste continu meewerkend in ons voorstellingsleven in al zijn scheppende werkzaamheden; wie spreekt of schrijft die heeft in 't bewustzijn den domineerenden inhoud van dat, wat hem voorzwesft voor den dag te brengen. Met he' oog op de geheugenfeiten kunnen we dus het aannemen van het osychisch onbewuste niet ontberen. Nu is echter vo'_^ens Winde band dat onbewuste een niet meer bewuste, m,a,w, bet is steeds iets, wat eens, zij het nog zoo vluchtig, door ons bewustzijn is gegaan. Tenslotte z'.j nog gemeld, dat er volgens Windelband nog een tweede terrein is van onbewust psychische realiteit van geheel anderen aard. Denken we aan ..klare und deutliche" voorstellingen 'Le'bniz^ ir er eer verduidc'ijking van de in het begin alleen ,.klare Er'ebnisse". dan steekt feitelijk in het Erlebnis meer, dan we eerst bewust opnamen (klare voorstelling van een roensch, bij sterke oomerkzaamheid noö meer bestanddeelen, trekken in 't gezicht, kleur der oogen of harenl. Verder is er de voorstelling van de eene oneindige ruimte fdie Kant voor het apriori der ruimte- en tiidaanschouwing te berde heeft gebracht], niets anders dan de bewuste verduidelijking van een in de waarnemincsen onbewust bevat bestanddeel. Eindelijk is er een nofs vee' omvangrijker öebied Het strekt zich uit op alles, wat we uit gegevene of gezette voorstellingsinhouden als noodzakeliik daarmede gegeven en daarbij behoorend kunnen afleiden. Hebben we het begrip van een vlakken driehoek gedefinieerd, dan behoort tot zijn eigenschaopen implicite, niet uitgesproken in de momenten der definitie, dat de som der hoeken gelijk is aan 2 rechte. Het a nriori geldende is zoo in alle bevallen een onbewust bestanddeel van het empiris'^h doorleefde, dat eerst door de bewuste retlexie ,,herausgearbeitet" moet worden,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen