1930 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 20

14 het gebergte opgebouwd, dat door de werking van sneeuw en ijs, en niet het minst door die van de, vorst, aan een voortdurend afbraakproces is onderworpen. Erosieve werking van stroomend water is hier buitengesloten. Diep in het gesteente indringende gleuven, vaak met nisvormige verwijdingen, en naar boven zich vertakkend, schenken aan het gebergte een typische graatstructuur, die vooral duidelijk zichtlsaar is als de ravijnen met sneeuw zijn gevuld. Vele zijgleuven vereenigen zich op bepaalde niveau's. Daar ontstaan, als de verweering verder gaat, eigenaardige trechtervormige nissen, die men als jeugdvormen van karen beschouwen mag. Onder karen verstaat men de ongeveer halfcirkelvormige, „leuningstoelachtige" uithollingen hoog in 't gebergte, die met sneeuw en firn (overgang van sneeuw tot ijs) zijn gevuld. Het gesteente, dat de nis omgeeft, is capillair doordrongen met water, en ondergaat door herhaald bevriezen en ontdooien daarvan een sterke destructie, zoodat het tot puin uiteenvalt. De vorst is hierbij het machtige, altijd en alom werkende agens : daardoor wordt de kaarnis steeds dieper en breeder. Versmelten ten slotte meerdere karen met elkaar, zoo ontstaat uit hun sneeuw- en firnmassa's een grootere of kleinere gletscher. Geïsoleerde karen kunnen overgaan in hellinggletschers. Met het toenemen der grootte van karen en gletschers worden de bergwanden, die hen scheiden, steeds meer verbrokkeld, en blijft er ten slotte van hen niet meer over dan een stelsel van spitsen, graten, horens en pyramiden. En op West-Spitsbergen èn in de /\lpen èn in tal van andere gebergten laten zich deze feiten constateeren. Men denke, voor wat de /llpen betreft, slechts aan de talrijke bergen in Duitsch-Zwitserland, wier naam op -horn eindigt (Matterhorn, Breithorn, Schreckhorn) en aan de vele „dents", ..aiguilles" en „pics" in Fransch-Zwitserland, de Fransche /llpen en d.g.l. (Aiguille Dufour, Dent du Midi, Pic du Midi e.a). De bekendste gletscher aan de Magdalena-baai is de Gully-gletscher; in 't geheel vormt een zevental gletschers een omlijsting van deze bocht. Hun witte en blauwe ijsmassa's dalen tot in zee en breken aan den voorkant, waar zich een ijsklif van enkele tientallen meters hoogte bevindt, voortdurend af met dof gedreun. Als ijsbergen drijven deze stukken in het blauwige water der baai rond. Talrijke lange dwarsspleten loopen over den Gully-gletscher; de ijsreepen die daardoor ontstaan, dalen aan hun oppervlak in de richting van het water trapvormig af.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen