1933 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 42

36 Men weet hoe Karl Ernst von Bar ^) om het wonder des levens althans eenigermate aan te duiden, naar de vergelijking met een melodie greep. Volgens hem ontstaan de levende wezens op de wijze eener melodie, die niet alleen een eenheid in de ruimte is als het mechaniek, maar ook eenheid in den tijd. De eene, ongedeelde melodie zweeft achter eiken toon. Wederkeerige beïnvloeding in den tijd, van het voorafgaande en het volgende, vindt hier plaats en in het leven. De melodie is er voor het spel; de laatste toon is evenzeer afhankelijk van de eerste als de eerste van de laatste. Zoo ook beheerscht in het levende een structuur, die nog komen moet, de functie van het protoplasma. Voor Much ^) gaat deze vergelijking van het leven met een melodie nog niet ver genoeg; hij vindt dat onze aanschouwelijke voorstelling het meest gebaat is door het leven te zien als een orkest, welks inééngrijpen van partituur, dirigent en instrumentenspel hij in al het levende terugvindt. Wanneer Hill ') daarentegen het levende weer als een schilderij ziet, dan wordt ons duidelijk, dat al die vergelijkingen van het levende met een melodie, een orkest, een schilderij ons wel doen gevoelen iets van de eigen qualiteit der levende natuur tegenover de doode, maar de behoefte naar een nauwkeurige begripsmatige bepahng van het verschil wordt ten slotte maar dringender. Iets verder kwam men door het voortdurend tegenover elkaar stellen der begrippen mechanisme en organisme. Mechanistische beschouwingen legden er van den aanvang den nadruk op, dat ook het levende wezen in bouw en verrichting als een machine was te verstaan. Zooals in de machine, door den menschelijken geest ontworpen en door zijn technische vaardigheid gebouwd, de raderen met hun tanden precies in elkander grijpen en de verschillende onderdeelen tot één geheel zijn samengevoegd, zoo zouden ook in het organisme de deelen zich tot een functioneele eenheid aaneensluiten. 1) Von Baer. Welche Auffassung der lebende Natur ist die richtige? Berlin 1862 cf. o. a. bl. 53, «Deswegen glaube Ich die verschiedene Lebens-Processe, mit musikalischen Gedanken oder Thematen sie vergleichend, Schöpfungsgedanken nennen zu können. Was w i r in der Musik Harmonie und Melodie nennen, ist hier Typus (zusammensein der Theile) und Rhythmus (Aufeinanderfolge der Bildungen)2)

H. Much. Philosophie der M e d i z i n , bl. 185.

3)

Buijtendijk. Over het verstaan der levensverschijnselen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen