1933 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 39

33 redeneering als poging tot verklaring geen oogenblik gelden, Stomps toch terecht hier een zwakke stee in de mechanistische evolutieconceptie heeft gevoeld, die wel degelijk eenige versterking behoefde. Ook in vroeger dagen voelde men, hoe de dikwijls zoo uiterst fijn afgestemde mimikry een verschijnsel was, dat aan mechanistische duidingen taaien weerstand bood. /\anpassingsphaenomenen in het algemeen boden hier bijzondere moeilijkheden, terwijl ze toch door echte voorstanders der evolutieleer geheel in hun beschouwingen werden opgenomen. Achteraf zijn deze verhoudingen gemakkelijk te verklaren. Want al was de bedoeling der leer wel in strikten zin de doelmatigheid der natuur mechanisch te verklaren, dat neemt niet weg, dat het geslacht na Haeckel leerde inzien, hoe de geheele theorie toch in wezen teleologisch was, zelfs hyperteleologisch, zooals Burger zegt. Centraal staat in haar onbetwistbaar het begrip der ontwikkeling, evolutietheorie is haar gangbare naam, maar wij zagen immers reeds, hoe ontwikkeling een zuiver teleologisch begrip is, dat met geen mogelijkheid van zijn teleologisch karakter kan worden ontdaan. De evolutieleer beschouwt de organismen immers als ontstaan uit de differentiatie van eenvoudige levensvormen. Het doel dier differentiatie is blijkbaar het voortbrengen der hoogere vormen, en, ook waar men dit niet nadrukkelijk toegeeft, daar blijft het teleologisch karakter toch duidelijk, aangezien die differentiatie alleen met het oog op het resultaat wordt onderzocht ^). En in de wetten der aanpassing, die een onderdeel vormen der ontwikkelingswetten, treedt het teleologisch karakter nog eens bijzonder duidelijk naar voren. Onze tijd, waarin het vlakke materialisme als serieuze wijsgeerige leer in het museum van oudheden is bijgezet, kan zich nauwelijks meer voorstellen, hoe in den strijd, door het Darwinisme ontketend, de teleologische en mechanische wereldverklaring met elkander botsten op 1) W u n d t Logik II, bl 586 Waar men hier ten volle het wezen der ontwikkelingsleer vindt benaderd, daar is het uit Wundt's zin voor zuivere begripsvorming te verklaren, dat deze wijsgeer (in tegenstelling tot de meeste dnderen)zegt, dat de beteekenis der evolutietheorie niet ligt in een pogen een causale verklaring der ontwikkelingsverschijnselen te geven. De theorie zoekt volgens hem alleen een teleologisch net van complex karakter tot eenvoudiger teleologische principes te herleiden. Dit moge achteraf de juiste, logische interpretatie van inhoud en beteekenis der evolutieleer zijn, - dat de bedoeling die voorzat, althans bij Haeckel, een andere was, toonde ik reeds met citaten aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen